انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 3 4 2021 02 19 First of all, the indicators based on reducing the vulnerability of critical centers using Network analysis اولویت‌بندی شاخصه‌های مبتنی بر کاهش آسیب‌پذیری مراکز حیاتی با استفاده از تحلیل شبکه‌ای (نمونه مطالعاتی: منطقه پنج شهر تهران) 1 13 705165 10.22034/ispdrc.2021.705165 FA محمدتقی نظرپور دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران علی خاکی 2- استادیار دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران پیمان بهرامی دوست کارشناسی‌ارشد مهندسی معماری، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. احمد حیدری کارشناسی‌ارشد مهندسی معماری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2020 07 15 Due to its special geographical location, Iran is always exposed to natural hazards, especially floods and earthquakes. For this reason, the maintenance and care of vitally important buildings in cities are of special concern to managers and urban planners. In the present research, with the help of a study sample, the vital centers of the five cities of Tehran were analyzed and evaluated in terms of prioritization based on vulnerability reduction, the investigated criteria include: spatial-regional dimension criteria (anatomical, physiographic, texture) and physical structure dimension (upgradation, infrastructure, structure, materials and direction in the region). The research method of the current research is descriptive-survey, the information collected was initially in the form of library-documents and information layers were prepared from the organization of mapping and field visits. Then, using the Delphi technique, the variables were compared in pairs and scored. The statistical population of this research was made up of 20 experts in the field of architecture, urban planning, urban planning and crisis management, and the sample people were selected purposefully. The content validity of the model and its components was obtained by using the opinions of experts, and due to the existence of an internal relationship of some variables, the network analysis method (ANP) was used, and SUPER DECISION software was used to weight the indicators. In the following, by using the geographic information system (GIS) and applying weight to the layers of the spatial dimension of the region, the areas that are at risk are identified, and the vitally important centers located in this area are identified and prioritized in terms of vulnerability after applying the weight. were examined and analyzed. On the other hand, the results of the research indicate preventive measures, before the occurrence of natural hazards, to reduce financial and life losses in the vital buildings of the region, and show the places where these losses are more than other places. Also, the results indicate the use of principles of architecture, urban planning and planning according to risks in order to reduce the damages of natural hazards in the vital buildings of the region in order to achieve optimal urban management. کشور ایران به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی که دارد، همواره در معرض مخاطرات طبیعی به‌خصوص سیل و زلزله قرار دارد. به همین علت، حفظ و مراقبت از ساختمان‌های بااهمیت حیاتی در شهرها موردتوجه ویژه ی مدیران و برنامه ریزان شهری هستند. در پژوهش حاضر به کمک نمونه مطالعاتی، مراکز حیاتی منطقه پنج شهر تهران از لحاظ اولویت بندی مبتنی بر کاهش آسیب پذیری، مورد واکاوی و ارزیابی قرارگرفتند، معیارهای موردبررسی شامل: معیار بعد مکانی- منطقه (کالبدی، فیزیوگرافی، بافت) و بعد ساختار فیزیکی (ارتقاء، زیربنا، سازه، مصالح و نحوه جهت‌گیری در منطقه) است. روش تحقیق پژوهش حاضر توصیفی-پیمایشی بوده، اطلاعات جمع‌آوری‌شده در ابتدا به‌صورت کتابخانه‌ای-اسنادی و تهیه لایه‌های اطلاعاتی از سازمان نقشه‌برداری و بازدیدهای میدانی صورت پذیرفت، سپس با بهره‌گیری از تکنیک دلفی متغیرها به ‌صورت زوجی با هم مقایسه و امتیازدهی شدند. جامعه آماری این تحقیق را 20 نفر از خبرگان حوزه معماری، شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری و مدیریت بحران تشکیل داده و افراد نمونه به‌صورت هدفمند انتخاب گردیده‌اند. روایی محتوایی مدل و مولفه های آن با بهره‌گیری از نظرات خبرگان حاصل شد و به دلیل وجود رابطه‌ای درونی برخی از متغیرها از روش تحلیل شبکه‌ای(ANP) و برای وزن‌دهی به شاخص‌ها از نرم‌افزار SUPER DECISION بهره گرفته شد. در ادامه با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و اعمال وزن به لایه‌های بعد مکانی منطقه، محدوده‌هایی که در معرض خطر قراردارند شناسایی، و مراکز با اهمیت حیاتی قرارگرفته در این محدوده مشخص و از نظر آسیب‌پذیری پس از اعمال وزن، اولویت‌بندی شده و مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحقیق از طرفی بیانگر اقدامات پیشگیرانه، قبل از وقوع مخاطرات طبیعی، برای کاهش خسارات مالی و جانی در ساختمان‌های حیاتی منطقه، و مکان‌هایی که این تلفات از بقیه نقاط بیشتر است را نشان می‌دهد. همچنین نتایج بیانگر استفاده از اصول معماری، شهرسازی و برنامه‌ریزی متناسب با مخاطرات به ‌منظور کاهش آسیب‌های مخاطرات طبیعی در ساختمان‌های حیاتی منطقه در جهت رسیدن به مدیریت مطلوب شهری است.

https://www.ispdrc.ir/article_705165_1b8e1a911e624269ae81d302ea53d3ad.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 3 4 2021 02 19 Investigating the principles and criteria of passive defense in the design of the underground city of Olya Kurd بررسی اصول و معیارهای پدافند غیرعامل در طراحی شهر زیرزمینی کرد علیا 14 30 705166 10.22034/ispdrc.2021.705166 FA نرگس درویش طالخونچه دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سید غلامرضا اسلامی هیئت‌علمی دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران حسین سلطانزاده هیئت‌علمی دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2020 09 22 The architectural history of Islamic Iran is indicative of the values that can lead to desirable patterns Architecture and urban planning should be based on sustainability and continuity. One of the successful examples in Iran's urban development. The phenomenon of underground cities. The cities that emerged with either security or religious purposes and are indicative of it Defense and strategic considerations have been one of the most important factors in the formation of this type of architecture. Article present with an emphasis on the architecture of the upper Kurdish underground city and the analysis of its architectural structural patterns in line with adaptation He came up with the principles of passive defense architecture and analyzed these patterns. Essay with nature Qualitative and descriptive-analytical method with emphasis on library method and field research regarding architecture Underground cities are covered After examining the principles of passive defense architecture and applying and analyzing in the field of underground architecture This is how sustainable patterns have been extracted from architecture. The results of the research show that the architecture of the underground city of Upper Kurdistan which is placed in the category of hand-made architecture, it is necessarily formed based on the principles of security and regarding the location patterns, establishment, form structure, Communication spaces and biological spaces and the geometry of moving spaces have a stable nature and adaptability based on the principles and criteria. It has non-operating defense. And compared to other hand-made architectures, it can be a good and stable model for continuity in new structures be placed in a city تاریخ معماری ایران اسلامی گویای ارزشمندیهایی است که می‌تواند سبب شود الگوهای مطلوب معماری و شهرسازی برمبنای پایداری و تداوم استخراج شود. یکی از نمونه‌های موفق در شهرسازی ایران، پدیده شهرهای زیرزمینی است. شهرهایی که چه باهدف امنیتی و چه مذهبی پدید آمده و گویای آن است که ملاحظات دفاعی و استراتژیک از مهم‌ترین عوامل در شکل‌گیری این‌گونه از معماری بوده است. مقاله حاضر با تأکید بر معماری شهر زیرزمینی کرد علیا و تحلیل الگوهای ساختاری معماری آن در راستای تطبیق با اصول معماری پدافند غیرعامل برآمده و نسبت به تحلیل این الگوها اقدام نموده است. مقاله با ماهیت کیفی و شیوه تحلیلی توصیفی و با تأکید بر روش کتابخانه‌ای و تحقیقات میدانی در خصوص معماری شهرهای زیرزمینی پرداخته‌شده است. پس از بررسی اصول معماری پدافند غیرعامل و تطبیق و تحلیل در حوزه معماری زیرزمینی و دستکند نسبت به استخراج الگوهای پایدار این‌گونه از معماری اقدام شده است. نتایج حاصل از تحقیق نشان می‌دهد که معماری شهر زیرزمینی کردعلیا که در رده معماری دستکند قرار می‌گیرد ضرورتاً بر اساس مبانی امنیت شکل یافته و در خصوص الگوهای مکانیابی، استقرار، ساختار فرم، فضاهای ارتباطی و فضاهای زیستی و هندسه فضاهای حرکتی ماهیتی پایدار داشته است و قابلیت تطبیق پذیری بر اساس اصول و معیارهای پدافند غیر عامل را دارد . و در مقام مقایسه با سایر معماریهای دستکند می‌تواند الگویی مطلوب و پایدار جهت استمرار در ساختارهای جدید شهری قرار گیرد.

https://www.ispdrc.ir/article_705166_02280cc3f4b4338eba9b23da8d639f94.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 3 4 2021 02 19 Measuring the degree of vulnerability of urban settlements in environmental hazards in the direction Moving towards sustainable cities) Case study: Dezful and traditional settlements Borujerd سنجش میزان آسیب پذیری سکونتگاههای شهری در مخاطرات محیطی در جهت حرکت به سمت شهرهای پایدار(مطالعه موردی:سکونتگاههای سنتی دزفول و بروجرد) 31 47 705167 10.22034/ispdrc.2021.705167 FA حسن ذوالفقارزاده دانشیار و عضو هیئت علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه بین ا‌لمللی امام خمینی(ره) قزوین، ایران پدرام حصاری استادیار و عضو هیئت علمی دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه تربت حیدریه، ایران فرهاد چگنی کارشناس ارشد معماری، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، ایران Journal Article 2021 02 15 Security in traditional and old settlements has a unique position due to the special economic, social, cultural and physical conditions they have, so that the lack or lack of security in old traditional settlements causes irreparable problems in urban contexts and neighborhoods. to be One of the most important factors of improvement And improving environmental security is knowing the structure and spatial understanding of the environment. One of the main methods for understanding the spatial structure of the environment is the theory of spatial configuration and its method, that is, space syntax.The main goal of this research is to know the security in traditional and old settlements of Dezful and Borujerd and to identify their differences. The method of conducting this research is analytical-interpretive, in which it is tried to use the parameters of spatial configuration, which are: macro-connectedness, local connectedness, depth, connection and control, and preparing their maps by means of Space software. Syntex, which is a specialized software for spatial planning, measures and evaluates the environmental security in traditional settlements in Dezful and Borujerd. After analyzing the spatial configuration of neighborhoods using Space Syntax software, the results of this research show that the environmental security in traditional and old settlements in Borujerd is much higher than traditional settlements in Dezful due to the presence of legibility, spatial coherence and permeability. امنیت در سکونتگاههای سنتی و قدیمی به خاطر شرایط ویژهی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی که دارند از جایگاه منحصر به فردی برخوردار است به طوری که کمبود و یا عدم امنیت در سکونتگاههای سنتی و قدیمی سبب وجود مشکلات جبران ناپذیری در بافت و محلات شهری میشود. یکی از مهمترین عوامل بهبود و ارتقای امنیت محیطی شناخت ساختار و درک فضایی محیط است. یکی از اصلیترین روشها برای شناخت ساختار فضایی محیط، نظریه ی پیکره بندی فضایی و روش آن یعنی نحو فضاست. هدف اصلی این پژوهش شناخت امنیت در سکونتگاههای سنتی و قدیمی دزفول و بروجرد و مشخص شدن تفاوتهای آنهاست. روش انجام این پژوهش تحلیلی-تفسیری است که در آن تلاش شده تا با استفاده از پارامترهای پیکره بندی فضایی که عبارتند از: هم پیوندی کلان، هم پیوندی محلی، عمق، اتصال و کنترل و تهیه ی نقشه های آنها به وسیل هی نرم افزار اسپیس سینتکس که نرم افزار تخصصی نحو فضاست، امنیت محیطی در سکونتگاههای سنتی در دزفول و بروجرد را مورد سنجش و ارزیابی قرار دهد. پس از آنالیز پیکره بندی فضایی محلات به وسیله ی نرم افزار اسپیس سینتکس نتایج این پژوهش نشان میدهد که امنیت محیطی در سکونتگاههای سنتی و قدیمی بروجرد به دلیل وجود خوانایی، انسجام فضایی و نفوذپذیری به مراتب بیشتر از سکونتگاههای سنتی دزفول میباشد.

https://www.ispdrc.ir/article_705167_102aee23907c37026592157d8fd20b17.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 3 4 2021 02 19 Forecasting and identifying the key factors of the sustainable tourism industry in Khorramabad with Emphasizing the effects of the Covid-19 pandemic in order to provide solutions for resilience آینده نگاری شناسایی عوامل کلیدی صنعت گردشگری پایدار شهر خرم آباد با تاکید بر اثر همه گیری کویید 19 به منظور ارائه راهکارهایی برای تاب آوری 49 65 705168 10.22034/ispdrc.2021.705168 FA رضا مطهر دانشکده معماری و شهرسازی- دانشگاه علم و صنعت سمانه جلیلی صدر آباد دانشکده معماری و شهرسازی- دانشگاه علم و صنعت Journal Article 2020 11 06 The outbreak of corona disease has had a great impact on the economy of Lorestan province, including the tourism industry of Khorram Abad city. According to statistics, the total damage caused to tourism in this city since March 2018 has been estimated at 1,218,517,000,000 Rials. In a situation where the government is facing an increase in healthcare costs due to Corona, the financial resources for the support policies of the tourism industry are limited. The sustainable development of tourism must be implemented with a specific policy in order to ensure a promising movement in the comprehensive development of geographical spaces. It is also very important to adopt a set of policies and optimal practical solutions to manage and improve the resilience of this industry and be included in the agenda of various institutions. This article seeks to identify the key factors in the sustainable tourism industry of Khorram Abad, emphasizing the effects of the spread of Covid-19. For this purpose, 36 variables affecting the evaluation of the sustainability of tourism in Khorram Abad city were identified from valid domestic and foreign sources and studies, which became the input of the impact matrix. Then, for the said matrix, with the Delphi method, 25 managers, experts, specialists and experts who are involved in the tourism issues of Khorramabad city were asked to fill out a questionnaire for scoring the effects of the indicators on each other according to the effects of the Covid-19 pandemic. do Based on the summary of cases, the research variables were divided into 4 dimensions and 36 variables. The filled questionnaires have been entered into the MikMak software. The findings of the research show that the variables of cultural, welfare and recreational facilities, the amount of private sector investment, crime and economic diversity are influential and the variables of security, residential centers, livelihood and livability and satisfaction are influential. The results show the necessity of continuing tourism activities and businesses as one of the levers of economic development of Khorramabad city, as well as paying attention to economic policies in Khorramabad city to increase the resilience of tourism activities, which is one of the most important solutions for sustainable tourism. In the following, solutions to improve the resilience of sustainable tourism in Khorramabad during the Covid-19 pandemic have also been presented. شیوع بیماری کرونا تأثیر بسیاری بر اقتصاد استان لرستان از جمله صنعت گردشگری شهر خرم آباد داشته است. بنابر آمار، مجموع خسارت وارده به گردشگری این شهر از اسفند 1398 تاکنون 1,218,517,000,000 ریال برآورد شده است. در شرایطی که دولت با افزایش هزینه‌های بهداشتی و درمانی ناشی از کرونا مواجه است، منابع مالی برای سیاست‌های حمایتی صنعت گردشگری محدود است. توسعه پایدار گردشگری باید با سیاست مشخصی به اجرا درآید تا بتواند حرکت امید بخشی را در توسعه همه جانبه فضاهای جغرافیایی تضمین کند. همچنین بسیار مهم است که مجموعه‌ای از سیاست‌ها و راهکارهای عملی بهینه جهت مدیریت و بهبود تاب آوری این صنعت اتخاذ و در دستور کار نهادهای مختلف قرار بگیرد. این مقاله درصدد شناسایی عوامل کلیدی در صنعت گردشگری پایدار شهر خرم آباد با تاکید بر اثرات شیوع کووید-19 میباشد. بدین منظور از منابع و مطالعات صورت گرفته معتبر داخلی و خارجی ابتدا تعداد 36 متغیرهای موثر بر ارزیابی پایداری گردشگری شهر خرم آباد شناسایی شد که به ورودی ماتریس تاثیرات تبدیل شده است. سپس برای ماتریس مذکور با روش دلفی از تعداد 25 نفر از مدیران، خبرگان، متخصصان و کارشناسان که به مسائل گردشگری شهر خرم آباد احاطه دارند، خواسته شد که پرسشنامه امتیازدهی تاثیرات شاخص ها بر یکدیگر را با توجه به تاثیرات بیماری همه گیر کوئید 19 پر نمایند. بر اساس جمع بندی موارد متغیرهای پژوهش در 4 بعد و 36 متغیر تقسیم بندی شدند. پرسشنامه های پر شده در نرم افزار میک مک وارد شده است. یافته های پژوهش نشان میدهد که متغیرهای امکانات فرهنگی، رفاهی و تفریحی، میزان سرمایه گذاری بخش خصوصی، جرم و جنایت و تنوع اقتصادی تاثیرگذار و متغیرهای امنیت، مراکز اقامتی، معیشت و زیست پذیری و رضایتمندی تاثیرپذیر می باشند. نتایج از لزوم تداوم فعالیتها و کسب و کارهای گردشگری به عنوان یکی از اهرم توسعه اقتصادی شهر خرم آباد و نیز توجه به سیاستهای اقتصاد در شهر خرم آباد جهت افزایش تاب آوری فعالیتهای حوزه گردشگری دارد که یکی از مهمترین راهکاری گردشگری پایدار می باشد. در ادامه نیز راهکارهایی برای ارتقای تاب آوری گردشگری پایدار شهر خرم آباد در دوران همه گیری کووید-19 نیز ارائه گردیده است.

https://www.ispdrc.ir/article_705168_262914cf527327a1f95b24764d3a2ae4.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 3 4 2021 02 19 Locating multi-purpose emergency shelters with passive defense approach (case example: Sabzevar city) مکانیابی پناهگاه‌های اضطراری چندمنظوره با رویکرد پدافند غیرعامل (نمونه موردی:شهر سبزوار) 66 84 705169 10.22034/ispdrc.2021.705169 FA کتایون علیزاده استادیار گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران حمید جعفری استادیار گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران حمید مکارم دانشجوی دکترا گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران Journal Article 2020 12 03 In recent wars, vital and sensitive assets that play a key role in the country's network of activities are among the first targets of attackers. Therefore, the lives of people near and around these assets should be preserved. One of the ways to achieve this goal is to build safe shelters to save people's lives during crises. However, if the shelter is built for a single purpose, and is used only in peacetime, it will not have much economic benefit and will endanger the sustainability of this use. This problem can be solved by building multi-purpose shelters. In this research, first, information layers related to assets, privacy and indicators were identified. The layers of assets and boundaries were superimposed and matched in GIS software, and the necessary potentials for shelter establishment were obtained. In the next step, the importance coefficients of the indicators were applied to the obtained potentials using the AHP method, and the prioritization of the locations was presented. The results of the research show that 16 places are considered suitable shelters and the shelters in the vicinity of assets with educational, religious or parking uses (with an area of at least 300 square meters) are considered multi-purpose. در جنگ‌های اخیر، دارایی‌های حیاتی و حساس که در شبکه فعالیت‌های کشور نقش کلیدی ایفا می‌کنند، در زمره اولین اهداف مهاجمان هستند. بنابراین باید جان انسانهای مجاور و پیرامون این دارایی‌ها حفظ شوند، یکی از راههای تأمین این هدف، احداث پناهگاههایی امن جهت حفظ جان مردم در زمان بحرانها می‌باشد. اما پناهگاه درصورتی‌که به شکل تکمنظوره احداث شود، و صرفاً در زمان صلح مورد استفاده قرار گیرد، صرفه اقتصادی چندانی نداشته و پایداری این کاربری را به مخاطره می‌اندازد. برطرف کردن این مشکل با احداث پناهگاههای چندمنظوره میسر میگردد. در این پژوهش، ابتدا لایه‌های اطلاعاتی مربوط به داراییها، حریم‌ها و شاخصها شناسایی گردید. لایه دارایی‌ها و حریم‌ها در نرم‌افزار GIS بر یکدیگر برهم نهاده منطبق شده و پتانسیل‌های لازم برای استقرار پناهگاه بدست آمدند. در مرحله بعد میزان ضرایب اهمیت شاخص‌ها با استفاده از روش AHP بر پتانسیل‌های حاصل شده اعمال گردید و اولویت‌بندی از مکان‌ها ارائه گردید. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که 16 مکان به‌عنوان پناهگاه مناسب در نظر گرفته‌شده‌اند و پناهگاه‌ها در مجاورت دارایی‌ها با کاربریهای آموزشی، مذهبی و یا پارکینگ (با مساحت حداقل 300 مترمربع) به‌صورت چندمنظوره در نظر گرفته‌شده‌اند.

https://www.ispdrc.ir/article_705169_3d5d1821905ab713b07e67c454208bbb.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 3 4 2021 02 19 Evaluating Secondary Functional Assignments for Mosques in Critical and Sensitive Facilities Using SWARA and VIKOR امکان سنجی کاربری دوم برای مساجد مراکز حیاتی و حساس با استفاده از روش SWARA و VIKOR 85 94 705170 10.22034/ispdrc.2021.705170 FA علی بیطرفان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات 0009-0004-4922-8628 سید عباس یزدانفر دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت Journal Article 2020 11 27 Extended Abstract Introduction Mosques have always been more than mere places of worship in Islamic societies. Throughout history, they have played pivotal roles as cultural, political, social, and even military centers. From the early Islamic era to the contemporary period, mosques have served as bases for organization, education, refuge, and public support in times of crisis. In modern Iran as well, mosques were instrumental during the Islamic Revolution and the Iran-Iraq War. However, their unique architectural features (such as domes and tall minarets) and the concentration of people at specific times make them attractive targets for enemies. Considering the significance of vital and sensitive centers in the national defense structure, assessing the feasibility of assigning “secondary functions” to mosques located in such centers, from the perspective of passive defense, has become a crucial necessity. This study aims to evaluate such feasibility and identify the most appropriate option based on scientific criteria. Methodology The research adopts a descriptive-survey approach using the Delphi technique. The statistical population consisted of 22 experts in architecture, civil engineering, and security threats, who evaluated the criteria and alternatives of secondary use of mosques through a specialized questionnaire. Four key criteria were identified from literature and expert consultation: cost, reduction of vulnerability, continuity of essential services, and reduction of attractiveness as a target for enemies. The SWARA method was applied to prioritize and weigh the criteria. Subsequently, four potential alternatives for secondary use—safe shelter, emergency accommodation, clinic, and single-function (no secondary use)—were ranked using the VIKOR method, which offers compromise solutions in multi-criteria decision-making. Discussion and Results The SWARA results indicated that “reduction of attractiveness as a target” ranked first with a weight of 31.17%. This was followed by “reduction of vulnerability” (28.34%), “continuity of essential services” (23.62%), and finally “cost” (16.87%). These findings highlight that, from a passive defense perspective, minimizing the risk of mosques becoming attractive military or terrorist targets is the top priority. The VIKOR analysis revealed that the single-function option was the best choice (Q=0). While secondary uses might enhance service continuity, they significantly increase both vulnerability and attractiveness as targets. The clinic option ranked second (Q=0.702), as it can support essential services and has relatively lower attractiveness for enemies. The safe shelter option ranked third (Q=0.736); although it could reduce vulnerability, the high construction costs were considered a major drawback. Lastly, emergency accommodation ranked the lowest, as large gatherings in such a context would greatly increase vulnerability and attractiveness, despite being less costly. Conclusion The study concludes that assigning secondary functions to mosques located in vital and sensitive centers is not advisable from a passive defense perspective. Maintaining their single-function religious role is the most suitable option, as any additional function would not only impose extra costs but also heighten their vulnerability and attractiveness as enemy targets. While certain alternatives such as clinics or shelters may offer partial benefits, the overarching priority remains reducing exposure to threats. Accordingly, it is recommended that mosques in such centers be restricted to their primary religious role, while alternative facilities elsewhere in urban areas should be designated to fulfill secondary needs during crises. Conflict of Interest Authors declared no conflict of interest. Acknowledgments We are grateful to all the scientific advisors and participants in the research مساجد به عنوان مکانی برای عبادت و تقدس آن همواره دارای نقش های مهم و پر رنگی در جوامع اسلامی بوده و معمولا دارای کاربری ها و کارکردهای دیگری نیز بوده اند. در این مقاله ابتدا شاخص‌های امکان سنجی کاربری دوم برای مساجد مراکز حیاتی و حساس از منظر پدافند غیر عامل با استفاده از نظرات خبرگانی در حوزه معماری، عمران و تهدیدات تعیین شده و در مرحله بعد وزن هر یک از گزینه های در نظر گرفته شده برای کاربری دوم، در هر یک از این گزینه ها بررسی شده است. جامعه خبرگان متشکل از 22 نفر بود که به پرسشنامه ای جهت تعیین اولویت شاخص ها و وزن گزینه ها پاسخ دادند. در ادامه با استفاده از روش SWARA میزان وزن هر یک از شاخص های بدست آورده شد و سپس با استفاده از روش VIKOR وزن هر یک از گزینه های موجود در شاخص ها محاسبه شد. معیار کاهش میزان جذابیت هدف برای دشمن به عنوان اولویت اول شناخته شد و شاخص های کاهش آسیب پذیری، استمرار خدمات ضروری و هزینه به ترتیب در رتبه های بعدی قرار گرفتند. در نهایت گزینه تک منظوره به عنوان بهترین گزینه از منظر پدافند غیر عامل شناخته شد.

https://www.ispdrc.ir/article_705170_d398231fc9d04e25037c255c6237f9b5.pdf