انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 6 2 2025 09 27 Presenting an infrastructure model for developing Tabriz as a smart city ارایه یک مدل زیرساخت برای توسعه شهر تبریز به عنوان شهر هوشمند 707496 10.22034/ispdrc.2023.2008946.1040 FA ابراهیم خلیل عباسی گروه آموزش ریاضی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 0000-0003-3844-8794 پرویز پورمحمود گروه مهندسی کامپیوتر، موسسه آموزش عالی رشدیه، تبریز، ایران لیلا رحیمی گروه معماری، دانشکده عمران،دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-8538-7480 اسلام کرمی دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران Journal Article A smart city represents a level of urban development in which various technologies are integrated into city infrastructure to enhance service delivery. To assess the success of smart city implementation and identify strengths and opportunities, several reference models have been introduced—each offering a set of indicators for evaluation. This study adopts the Giffinger model, which is considered more comprehensive than other reference models. It encompasses multiple dimensions of smart cities, including smart governance, smart people, smart environment, smart economy, smart living, and smart mobility. Based on the unique characteristics of each city, a tailored smart city model can be developed, and its level of smartness evaluated through relevant indicators.Given the absence of a dedicated infrastructure model for smart city development in Tabriz, this paper first proposes a smart city framework specific to Tabriz. It then evaluates the city’s capabilities based on available indicators and concludes with recommendations for enhancing its smartness. To achieve this, the study reviews existing smart city models and extracts indicators aligned with the features of Tabriz, presenting them in a customized framework.In the next phase, for indicators with accessible data, information was collected from relevant organizations through interviews, observations, and review of related sources. After analyzing the data, qualitative values for Tabriz were inferred. This research is applied in nature and combines both qualitative and quantitative data, conducted using a descriptive-analytical method. Findings show that Tabriz performs relatively well in the domain of smart governance, followed by smart mobility. Qualitative analysis also indicates that Tabriz is a developing city in terms of smart urban systems. However, challenges such as the lack of effective communication infrastructure and the absence of comprehensive, coordinated urban management planning have slowed its progress toward becoming a smart city. Additionally, to benchmark Tabriz against recognized smart cities, several development recommendations are provided. شهر هوشمند یک سطحی از توسعه یافتگی است که در آن فناوری های مختلف در زیرساخت های شهری برای بهبود ارایه خدمات استفاده می شوند. برای ارزیابی میزان موفقیت هوشمندسازی شهرها و نیز شناسایی چالش­ها و فرصت­ها، چندین مدل­ مرجع ارزیابی شهر هوشمند معرفی شده ­اند که هر یک تعدادی شاخص برای ارزیابی معرفی ­می­نماید. در این تحقیق مدل گیفینگر انتخاب شده است که نسبت به سایر مدل­های مرجع دارای ابعاد و شاخص­های کاملی­تری است و ابعاد مختلف شهرهوشمند مانند دولت هوشمند، مردم هوشمند، محیط هوشمند، اقتصاد هوشمند، زندگی هوشمند و حمل و نقل هوشمند را در نظر گرفته است. بنابراین بر اساس ویژگی های هر شهر، نیاز است که مدل هوشمندی آن شهر تدوین و بر اساس شاخص های آن میزان هوشمندی شهر ارزیابی گردد. با توجه به فقدان مدل زیرساخت برای هوشمند سازی شهر تبریز، هدف این مقاله، ابتدا ارائه یک مدل شهر هوشمند برای شهر تبریز، سپس ارزیابی قابلیت­های آن بر اساس شاخص­های در دسترس و در نهایت ارایه برخی پیشنهادها برای بهبود میزان هوشمندی شهر تبریز است. به این منظور با بررسی مدل­های مرجع شهر هوشمند، شاخص­ های متناسب با مشخصه­ های شهر تبریز استخراج و در قالب یک مدل ارائه می­شود. در مرحله بعد، برای برخی شاخص­هایی که امکان جمع­ آوری داده برای آن فراهم بوده است، داده مورد نظر از سازمان­ها به روش مصاحبه، مشاهده و بررسی منابع مرتبط جمع­ آوری و بعد از تحلیل آنها، مقادیر کیفی برای شهر تبریز استنتاج شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده ها ترکیبی از داده های کیفی و کمی است که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. بررسی مقادیر شاخص­ ها برای شهر تبریز نشان می دهد که شاخص های مربوط به دولت هوشمند نسبت به سایر ابعاد دارای وضعیت بهتری هستند در رتبه بعدی، شاخص های مربوط به حمل و نقل هوشمند قرار گرفته اند. تحلیل کیفی داده ها نیز نشان می دهد شهر تبریز یکی از شهرهای در حال توسعه در حوزه سیستم­های هوشمند شهری است. اما مشکلات ناشی از فقدان سیستم­های موثر ارتباطی به عنوان بستر توسعه شهر هوشمند و نیز عدم برنامه­ ریزی کلان و هماهنگ در سطح مدیریت شهری، باعث کندی توسعه شهر تبریز به عنوان شهر هوشمند شده است. همچنین، با بررسی و مقایسه شهر تبریز با شهرهایی که به عنوان شهر هوشمند شناخته می­ شوند، پیشنهادهایی برای توسعه آن ارائه شده است. https://www.ispdrc.ir/article_707496_33290d4e11e59adc1784fe43ee24c3ae.pdf