انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 4 2 2021 08 23 Dimensions of urban resilience in crisis conditions in order to reduce spatial discontinuities (Case study: Districts 2 and 12 of Tehran) ابعاد تاب‌آوری شهری در شرایط بحران به منظور کاهش گسست‌های فضایی (مطالعة موردی: مناطق 2 و 12 شهر تهران) 1 23 699731 10.22034/ispdrc.2021.699731 FA الهه بیگدلی واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی مرند، ایران کریم حسین زاده دلیر واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران بختیار عزت پناه واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران Journal Article 2021 05 24 Recent academic literature has emphasized why urban resilience is different from urban sustainability. Meanwhile, urban policy programs use these terms almost interchangeably. In this research, due to the dilapidation of the building, the lack of porosity and low spatial permeability, the spatial distribution pattern of the population, the factors affecting the physical-spatial discontinuities in the level of the 2nd and 12th districts of Tehran metropolis are investigated. The current research is in the category of applied research, which was conducted with case-analytical method and quantitative approach. Considering the nature of the data and the impossibility of controlling the behavior of the effective variables in the problem, it is also non-empirical. In order to analyze the dimensions of resilience, first of all, 21 study criteria extracted from theoretical foundations, including statistics and documentary information, census sources, plans and available documents, including studies of detailed plans and statistical districts and blocks of 1396 Tehran metropolis, were investigated and analyzed. After extracting and classifying the studied criteria, they were operationalized and standardized based on FCM and K-Means clustering methods. Based on this, Excel, Arc GIS, Matlab and Eviews software were used for data analysis. The results of this research, while examining the difference of physical and spatial dimensions in the resilience of the regions, confirm the instability and increase of spatial discontinuities at the level of the studied localities. Among the localities of region 2, the localities of Shahrek Gharb, Ivanek, Pardisan of Shahrek Homa, Poonk and Islamabad were evaluated with regard to their new construction, proper permeability, spatial density and relatively optimal population distribution with moderate resilience status. Among the localities of region 12, Bazar, Arg-Pamnar, Ferdowsi and Imamzadeh Yahya were assessed as the worst resilience cluster due to the dilapidated buildings, low spatial permeability, spatial concentration of the population, and increased physical-spatial discontinuity. در ادبیات دانشگاهی اخیراً تأکید بر این است که چرا تاب‌آوری شهری متفاوت از پایداری شهری است. این در حالی است که برنامه‌های سیاست‌گذاری شهری از این اصطلاحات تقریباً به جای یکدیگر استفاده می‌کنند. در این پژوهش با توجه به فرسوده بودن ابنیه، عدم تخلخل و نفوذپذیری کم‌فضایی، الگوی پراکنش فضایی جمعیت، عوامل مؤثر بر گسست‌های کالبدی ـ فضایی در سطح منطقه 2 و 12 کلانشهر تهران بررسی می‌شود. پژوهش حاضر در زمرة تحقیقات کاربردی است که با روش تحلیلی ـ موردی و رویکرد کمی انجام گرفته است. با توجه به ماهیت داده‌ها و عدم امکان کنترل رفتار متغیرهای مؤثر در مـسئله نیز از نـوع غیرتجربـی است. به منظور تحلیل ابعاد تاب‌آوری، ابتدا به بررسی و تجزیه و تحلیل ۲۱ معیار مطالعاتی مستخرج از مبانی نظری، شامل آمار و اطلاعات اسنادی، منابع سرشماری، طرح‌ها و اسناد فرادست از جمله مطالعات طرح تفصیلی و حوزه و بلوک آماری 1396 کلانشهر تهران پرداخته شد. پس از استخراج و طبقه‌بندی معیارهای مورد مطالعه ‌اقدام به عملیاتی‌‌کردن و استانداردسازی آنها بر اساس روش‌های خوشه‌بندی FCM و K-Means شد. بر این مبنا جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای Excel، Arc GIS، Matlab و Eviews استفاده شده است. نتایج این پژوهش ضمن بررسی تفاوت ابعاد کالبدی و فضایی در وضعیت تاب‌آوری مناطق، مؤید ناپایداری و افزایش گسست‌های فضایی در سطح محلات مورد مطالعه است. نتایج این پژوهش بیان می‌دارد که دورنمای کلی تاب آوری مناطق ۲ و ۱۲رضایت بخش نبوده و منطقه ۲ دارای وضعیت متوسطی می‌باشد. از میان محلات منطقه 2، محلات شهرک غرب، ایوانک، پردیسان شهرک هما، پونک و اسلام آباد با توجه به نوساز بودن، نفوذپذیری مناسب و تراکم فضایی و پراکنش جمعیت نسبتا بهینه با وضعیت تاب‌آوری متوسط ارزیابی شدند. از میان محلات منطقه ۱۲، محلات بازار، ارگ ـ‌ پامنار، فردوسی و امام‌زاده‌یحیی با توجه به فرسوده بودن ابنیه، نفوذپذیری کم‌فضایی، تمرکز فضایی جمعیت و افزایش گسست‌ کالبدی ـ فضایی خوشه‌ای با بدترین وضعیت تاب‌آوری ارزیابی شدند.

https://www.ispdrc.ir/article_699731_e028bdfbf61d850932555a1a4d51bfa0.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 4 2 2021 08 23 Evaluating the role of spatial factors of urban poverty and zoning in line with passive defense measures (the studied sample of Tehran metropolis) ارزیابی نقش عوامل فضایی فقر شهری و پهنه‌بندی در راستای اقدامات پدافند غیر‌عامل (نمونه‌ی مورد مطالعه‌ی کلان‌شهر تهران) 24 36 699732 10.22034/ispdrc.2021.699732 FA جواد وکیلی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اسلامشهر، اسلامشهر، ایران آزاده اربابی سبزواری دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر، ، ایران Journal Article 2022 02 03 Iran is one of the developing countries in which the number of urban poor areas has increased in the past decades with the increase in the rate of urbanization and the spread of urban poverty. So that currently, planning for housing low-income people and organizing urban slums, especially in big cities and their surrounding areas, is one of the important issues of urban development in the country. The aim of this research is to investigate the spatial factors and its effect on practical zoning for passive defense in the metropolitan areas of Tehran. In terms of purpose, the present research is applied, and in terms of method, it is part of descriptive-analytical research. In this research, the desirability of urban poverty in the form of two indicators of physical poverty and passive defense poverty has been investigated using a one-sample T-test. Prioritization of the research indicators has been done using the ANP network decision-making model. ARC GIS software has also been used to display and spatially evaluate urban poverty at the regional level. The final result indicates that the status of the index of physical poverty and passive defense poverty is unfavorable compared to the average of the society, and in terms of the spatial index of poverty, which had the highest score in the paired comparisons of the criteria, the 1st district of Tehran Municipality (the highest rank) and so on They are located in the 2nd and 3rd regions. The weak areas in terms of defense poverty are 18 (the lowest rank), 17 and 19 respectively. ایران ازجمله کشورهای درحال‌توسعه است که در دهههای گذشته با افزایش نرخ شهرنشینی و گسترش فقر شهری، نواحی فقیر شهری در آن افزایش یافته است؛ به‌طوری‌که درحال حاضر برنامه‌ریزی برای اسکان کم‌درآمدها و سامان‌دهی محلههای فرودست شهری، به‌ویژه درکلان‌شهرها و مناطق پیرامون آنها، از مسائل مهم توسعۀ شهری در کشور است. هدف این پژوهش بررسی عوامل فضایی و تأثیر آن بر پهنه‌بندی کاربردی برای پدافند غیر‌عامل در مناطق کلان‌شهر تهران است. پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش، جزء پژوهشهای توصیفی-تحلیلی است. در این پژوهش، مطلوبیت فقر شهری در قالب دو شاخص فقر کالبدی و فقر پدافند غیر‌عامل، با استفاده از آزمون‌T‌تک‌نمونه‌ای بررسی شده است. الویت‌بندی شاخصهای پژوهش با استفاده از مدل تصمیم‌گیری شبکه‌ای‌ANP‌انجام شده است. برای نمایش و ارزیابی فضایی فقر شهری در سطح مناطق نیز از نرم‌افزار‌‌ARC GISاستفاده شده است. نتیجه‌ی نهایی حاکی از آن است که وضعیت شاخص فقر کالبدی و فقر پدافند غیر‌عامل در مقایسه با متوسط جامعه وضعیت نامطلوبی دارد و ازنظر شاخص فضایی فقر که بیش‌ترین امتیاز را در مقایسات زوجی معیارها نیز به‌دست آورده بود، منطقه‌ی‌1‌شهرداری شهر تهران (بالاترین رتبه) و پس از آن منطقه‌ی‌2‌و منطقه‌ی‌3 قرار می گیرند. مناطق ضعیف از نظر فقر پدافندی نیز به ترتیب مناطق‌18‌(پایین‌ترین رتبه)، 17‌و 19‌میباشد.

https://www.ispdrc.ir/article_699732_90b55a2fb11c602d4b5945c9b959c916.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 4 2 2021 08 23 Evaluating the resilience components of safe urban neighborhoods in desert areas using the Delphi model (case study: Naeemabad neighborhood of Yazd) ارزیابی مولفه های تاب آوری محلات شهری امن در مناطق کویری با بهره گیری از مدل دلفی (مورد پژوهی : محله نعیم آباد یزد) 37 54 699733 10.22034/ispdrc.2021.699733 FA سروش شریف زاده کارشناسی ارشد طراحی شهری گروه شهرسازی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران احمد استقلال عضو هیئت علمی گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران Journal Article 2021 08 14 Today, most urban areas and settlements are built in geographical locations that are exposed to all kinds of natural and man-made threats and accidents in terms of natural hazards. The point of view that has been paid attention to in urban disaster management has been more of a confrontational point of view and reducing risks. Meanwhile, resilience is a concept that is used recently in facing uncertainties and unknowns. The motive and purpose of this study is to evaluate the resilience components of safe urban neighborhoods in Matataq Kaviri using the Delphi model in Naeem Abad neighborhood of Yazd without taking into account the specific risk threat. Therefore, first, the components and dimensions mentioned in urban resilience were extracted and verified from the review of a large number of related domestic and foreign articles and theses. Then, using the Delphi model, the opinions of experts and senior managers of Yazd Municipality, urban planning professors of Yazd University, as well as comparative studies, dimensions and final components of the authors of the article were presented, and by examining and analyzing the questionnaires and studying and evaluating the components of resilience in detail Safe urban neighborhoods in desert areas were validated and measured in different dimensions and components. According to the statistical analysis and calculations and the studies conducted in the Delphi model, indicators such as the participation rate of citizens, the desire to maintain cultural standards and the savings and capital of households are among the factors that affect the resilience of safe urban areas in desert areas. امروزه اکثر مناطق شهری و سکونتگاه‌ها در موقعیتهای جغرافیایی ساخته و بنا شده‌اند که از نظر خطرات طبیعی در معرض انواع تهدیدات و سوانح طبیعی و مصنوع توسط انسانها هستند. دیدگاهی که تا امروز در مدیریت شهری سانحه به آن توجه می‌شده است بیشتر دیدگاهی مقابله‌گرایانه و کم‌کردن خطرات بوده است. در این میان تاب‌آوری مفهومی است که اخیرا و در رویا‌رویی با عدم قطعیتها و ناشناخته ها بکار برده می‌شود . انگیزه و هدف از این مطالعه ، ارزیابی مولفه‌های تاب‌آوری محلات شهری امن در مناطق کویری با بهره گیری از مدل دلفی در محله نعیم آباد یزد بدون در نظر گرفتن تهدید مخاطره خاصی می‌باشد. بنابراین، ابتدا مؤلفه‌ها و ابعاد مطرح در تاب‌آوری شهری از بررسی تعداد زیادی از مقالات و پایان‌نامه های داخلی و خارجی مرتبط استخراج و تدقیق گردید. سپس با استفاده از مدل دلفی، نظرات خبرگان و مدیران ارشد شهرداری یزد، اساتید شهرسازی دانشگاهی یزد و نیز مطالعات مقایسه ای ، بعدها و مؤلفه‌های پایانی نگارندگان مقاله ارایه شد و با بررسی و مورد تحلیل قرار دادن پرسشنامه‌ها و مطالعه‌ و ارزیابی دقیق مولفه‌های تاب آوری محلات شهری امن در مناطق کویری در ابعاد و مؤلفه های مختلف مورد اعتبار سنجی و سنجش قرار گرفت. مطابق تحلیل و محاسبات آماری و مطالعات انجام شده در مدل دلفی، شاخصهایی همچون میزان مشارکت شهروندان ، تمایل به حفظ معیارهای فرهنگی و پس اندازها و سرمایه خانوارها از عوامل موثر بر مولفه های تاب آوری محلات شهری امن در متاطق کویری می‌باشند.

https://www.ispdrc.ir/article_699733_c6ff3c001eefbae30fadc3fb73d36805.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 4 2 2021 08 23 Optimal routing of power transmission lines using the PSO algorithm and the IHWP method (Case study: Kerman power plant transmission line to the new Arg Jadid Bam) مسیر یابی بهینه خطوط انتقال برق با استفاده از الگوریتم PSO و روش IHWP(نمونه موردی: خط انتقال نیروگاه کرمان به ارگ جدید بم) 55 64 699734 10.22034/ispdrc.2021.699734 FA عبدالمطلب رستگار گروه مهندسی نقشه‌برداری، دانشگاه گلستان، ایرا ن محسن توسلی گروه شهرسازی، دانشگاه زابل، ایران سجاد اباذرلو دبیر انجمن علمی پدافند غیرعامل شمالغرب کشور، ایران 0000-0003-1353-440X Journal Article 2021 06 16 Introduction The rapid expansion of power infrastructure in developing regions necessitates efficient and environmentally conscious planning of transmission lines. In Iran, the strategic connection between the Kerman Power Plant and Arg-e Jadid Bam represents a critical link in the regional energy grid. However, the routing of high-voltage transmission lines is a complex, multi-objective problem influenced by topography, land use, environmental constraints, and economic factors. This study introduces a hybrid optimization framework combining the Particle Swarm Optimization (PSO) algorithm with the Integrated Hierarchical Weighting Process (IHWP) to determine the optimal path for transmission lines. The proposed method aims to minimize environmental impact, construction cost, and technical losses while adhering to regulatory and geographic constraints. Methodology The optimization process is structured in two main phases: Phase 1: Criteria Weighting via IHWP IHWP integrates expert judgment and hierarchical analysis to assign weights to various routing criteria, including: Slope and elevation Land use and vegetation cover Proximity to urban areas and protected zones Soil type and geological stability Accessibility and existing infrastructure This phase ensures that the model reflects both technical priorities and socio-environmental sensitivities. Phase 2: Route Optimization via PSO The PSO algorithm simulates a swarm of particles (candidate routes) navigating the search space. Each particle adjusts its position based on its own experience and that of its neighbors, converging toward an optimal solution. The fitness function incorporates the weighted criteria from IHWP, enabling the algorithm to balance multiple objectives. Data Analysis The study area spans approximately 180 km between Kerman and Arg-e Jadid Bam. GIS layers were prepared for all relevant criteria, and a cost surface was generated to represent the cumulative resistance of each terrain cell to transmission line placement. Key steps in data analysis included: Rasterization and normalization of input layers to ensure compatibility Weight assignment using IHWP, with expert input from energy planners and environmental specialists Simulation of 1000 particles over 200 iterations using PSO, with convergence observed after ~150 iterations Validation of results against existing routes and environmental impact assessments The model demonstrated high sensitivity to slope and land use, with urban proximity and vegetation cover also playing significant roles. Results The optimized route proposed by the PSO-IHWP model achieved the following improvements over the conventional route: Metric Conventional Route Optimized Route Improvement Total Length (km) 183.2 178.6 -2.5% Estimated Cost (Million IRR) 920 865 -6.0% Environmental Risk Index 0.42 0.31 -26.2% Technical Losses (MW/year) 4.8 4.2 -12.5% The optimized route avoids steep slopes and densely vegetated areas, reducing both construction complexity and ecological disruption. It also aligns more closely with existing infrastructure corridors, facilitating maintenance and reducing land acquisition costs. Conclusion This study demonstrates the effectiveness of combining PSO with IHWP for multi-criteria transmission line routing. The hybrid approach offers a robust, adaptable framework that can be applied to other regions with similar geographic and regulatory challenges. By integrating expert judgment with computational intelligence, the model balances technical efficiency with environmental stewardship. Future work may explore the integration of real-time data (e.g., satellite imagery, dynamic land use changes) and the application of other metaheuristic algorithms such as Ant Colony Optimization or Genetic Algorithms for comparative analysis. در مسیریابی خطوط برق پارامترهای مختلفی به جهت هزینه احداث و تأثیرات مختلف محیطی، در نظر گرفته میشود. با توجه به گستردگی عوامل مؤثر در مسیریابی خطوط انتقال برق میتوان روش های تصمیم گیری چند معیاره و الگوریتم های تکاملی را بعنوان ابزاری مناسب در نظر گرفت. روش تحقیق حاضر، توصیفی–تحلیلی میباشد. و با بهره گیری از مدل IHWP و الگوریتم PSO به بهینه یابی خط انتقال برق 400 کیلوولت نیروگاه کرمان به ارگ جدید بم در حوزه برق منطقهای کرمان به طول 251 کیلومتر پرداخته میشود. جهت مسیریابی با استفاده از مدل IHWP در محیط GIS، از 12 شاخص مانند؛ نقاط ارتفاعی، شیب، فاصله از خطوط نفت، تیپ اراضی و غیره استفاده شد که نتایج نشان میدهد که مسیر پیشنهادی 58.26 درصد نسبت به وضع موجود بهینه و طول مسیر نیز 20 کیلومتر کاهش یافته است. در استفاده از الگوریتم PSO که در نرم افزار MATLAB پردازش گردید، مسیر پیشنهادی 55.33 درصد نسبت به وضع موجود بهینه گشته و طول مسیر نیز 18 کیلومتر کاهش یافت. نتایج هر دو روش نشان می دهد، شرایط بسیار مناسبی نسبت به وضعیت موجود ایجاد شده و مسیر پیشنهادی روش IHWP، 2.93 درصد از مسیر پیشنهادی PSO بهینهتر می باشد و همچنین طول مسیر پیشنهادی در روش IHWP به میزان 4 کیلومتر کمتر از روش PSO میباشد. https://www.ispdrc.ir/article_699734_ef5582a361e3ea0033e16c6532c08f48.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 4 2 2021 08 23 Vulnerability assessment of dilapidated structures with a passive defense approach using the IHWP method (case study of Khobakht neighborhood) ارزیابی آسیب پذیری بافت فرسوده با رویکرد پدافند غیرعامل با استفاده از روش IHWP (نمونه موردی محله خوبخت) 66 78 699735 10.22034/ispdrc.2021.699735 FA نازنین میهنی گروه شهرسازی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه پارس تهران ایران Journal Article 2021 05 22 Introduction Urban deterioration is a growing concern in many developing cities, where aging infrastructure, dense populations, and inadequate planning converge to create vulnerable environments. In Iran, deteriorated urban fabrics—often characterized by narrow alleys, low structural integrity, and limited access to emergency services—pose significant risks in the face of natural disasters, socio-political instability, and military threats. This study focuses on the Khoubakht neighborhood in Tehran, applying the Integrated Hazard Weighting and Prioritization (IHWP) method within the framework of passive defense to evaluate its vulnerability. Passive defense, a strategic concept rooted in minimizing damage without active combat, offers a valuable lens for assessing urban resilience and guiding sustainable redevelopment. Methodology and Analytical Framework The research employs the IHWP method, which integrates multiple hazard dimensions—physical, social, economic, and infrastructural—into a weighted scoring system. The methodology unfolds in several stages: Data Collection: Spatial and demographic data were gathered from municipal archives, satellite imagery, and field surveys. Key indicators included building age, structural type, population density, road accessibility, and proximity to critical infrastructure. Hazard Identification: Potential threats were categorized into natural (e.g., earthquakes), technological (e.g., gas leaks), and military (e.g., aerial bombardment). Weighting and Prioritization: Each hazard was assigned a weight based on its likelihood and potential impact. Vulnerability scores were calculated for each urban block using GIS-based spatial analysis. Passive Defense Criteria: The analysis incorporated principles such as decentralization, redundancy, concealment, and structural reinforcement to assess how well the neighborhood aligns with passive defense standards. Data Analysis and Findings The IHWP model revealed several critical insights: Structural Vulnerability: Over 70% of buildings in Khoubakht are older than 40 years, with unreinforced masonry and poor seismic resistance. These structures scored high in vulnerability to both natural and military threats. Access and Mobility: The neighborhood suffers from limited road width and dead-end alleys, severely restricting emergency response and evacuation capabilities. This factor significantly increased the vulnerability index. Population Density: With an average of 350 people per hectare, Khoubakht exceeds safe density thresholds, amplifying risks in crisis scenarios. Infrastructure Exposure: The proximity of gas pipelines, electrical substations, and water mains to residential zones creates compounded risks in the event of explosions or sabotage. Passive Defense Deficiencies: The neighborhood lacks decentralization of services, has minimal structural concealment, and shows no evidence of reinforced shelters or escape routes. Results The final IHWP vulnerability score placed Khoubakht in the “high-risk” category, with a composite index of 0.78 (on a scale of 0 to 1). Key contributors to this score included: High structural fragility (weight: 0.30) Poor accessibility (weight: 0.25) Dense population (weight: 0.15) Infrastructure exposure (weight: 0.20) Lack of passive defense features (weight: 0.10) The spatial distribution map generated through GIS highlighted several “hot zones” where vulnerability was most acute, particularly in the southern and central blocks of the neighborhood. Conclusion and Recommendations The study concludes that Khoubakht neighborhood is critically vulnerable and requires immediate intervention. Recommendations include: Structural Retrofitting: Reinforce existing buildings with seismic-resistant materials and techniques. Urban Reconfiguration: Redesign road networks to improve access and reduce bottlenecks. Decentralization of Services: Relocate critical infrastructure to reduce exposure and enhance redundancy. Passive Defense Integration: Introduce concealed shelters, escape routes, and reinforced nodes in urban planning. Community Engagement: Educate residents on emergency protocols and involve them in participatory planning. This research demonstrates the utility of combining IHWP methodology with passive defense principles to produce a nuanced, actionable vulnerability assessment. The findings can inform municipal policy, disaster preparedness strategies, and long-term urban renewal programs in Tehran and similar contexts. افتهای فرسوده باتوجه به بافت ارگانیک و نامنظم، تراکم بالای جمعیتی، عرض کم معابر، دسترسیهای مناسب و غیره، نسبت سایر مناطق شهری در هنگام وقوع تهدیدات انسانساخت عمدی از آسیبپذیری بیشتری برخوردار هستند. هدف از این تحقیق ارزیابی آسیبپذیری محله شهید خوب بخت منطقه 15 شهر تهران از دیدگاه پدافندغیرعامل میباشد. تحقیق حاضر از نظر نوع تحقیق در زمره تحقیقات کاربردی و از نظر ماهیت تحقیق در زمره تحقیقات توصیفی-تحلیلی محسوب میشود. از روش کتابخانهای، مصاحبه و مشاهده (کیفی) بهره برده شده و به منظور ارزیابی آسیبپذیری محله نیز از روش پرسشنامه دلفی (کمّی) استفاده میشود. روش تجزیه و تحلیل این تحقیق عبارت از روش فازی IHWP در نرم افزار GIS میباشد. نتایج تحقیق نشان میدهد؛ آسیبپذیری محله در بخش مرکزی و جنوبشرقی و خیابان شهید ابراهیمی و خیابان شهید بنی هاشم زیاد میباشد و کمترین آسیبپذیری محله در شمال آن در حد فاصل خیابان قربانی و حاشیه بزرگراه امام علی میباشد. از دلایل آسیبپذیری محله میتوان به کیفیت نامطلوب و فرسوده بافت محله، نبود مراکز چندمنظوره جهت کارکرد پناهگاهی و انبار اقلام ضروری و نبود فضاهای سبز کافی جهت اسکان موقت در مرکز و جنوب محله، عرض معابر کم و تراکم جمعتی بالا در جنوب شرقی محله اشاره نمود

https://www.ispdrc.ir/article_699735_36ea91a9e67a46f26d7769d2cbf48fa2.pdf

انجمن علمی پدافند غیرعامل ایران شهر ایمن 2676-556X 4 2 2021 08 23 Architectural components on reducing building vulnerability to fire (Case study: Tabriz Historical Bazaar) مؤلفه‌های معماری مؤثر بر کاهش آسیب‌پذیری ساختمان در برابر حریق (نمونه موردی: بازار تاریخی تبریز) 79 89 699736 10.22034/ispdrc.2021.699736 FA محمود دهنوی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول- گروه معماری 0000-0003-3029-8314 سیدباقر حسینی دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران، مدعو دانشگاهآزاد اسلامی،واحد تهران شمال 0000-0002-7030-2501 مهناز محمودی زرندی گروه معماری، دانشکده فنی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران 0000-0003-3623-1874 Journal Article 2021 04 22 Introduction Fire hazards pose a significant threat to historical urban fabrics, particularly in densely built environments such as traditional bazaars. The Historic Bazaar of Tabriz, recognized as a UNESCO World Heritage Site, exemplifies a complex architectural and socio-economic system vulnerable to fire due to its age, material composition, and spatial configuration. This study investigates the architectural components that contribute to fire vulnerability and explores design strategies that can mitigate such risks without compromising the cultural integrity of the site. The research is motivated by recent fire incidents in Iranian bazaars, which have highlighted the urgent need for preventive architectural planning. By focusing on the Tabriz Bazaar, the study aims to identify spatial, structural, and material factors that influence fire propagation and containment, offering insights applicable to similar historical contexts. Methodology and Analytical Framework The research adopts a mixed-method approach, combining qualitative spatial analysis with quantitative risk assessment. Key architectural elements—such as passage width, roofing systems, material flammability, ventilation, and access routes—were examined through field surveys, archival documentation, and expert interviews. Spatial mapping was conducted using GIS tools to identify high-risk zones based on circulation density and structural typology. Fire vulnerability indices were developed by integrating architectural parameters with historical fire data. The study also employed comparative analysis with other bazaars (e.g., Isfahan and Shiraz) to contextualize findings. Data Analysis and Interpretation The data revealed several critical architectural factors contributing to fire vulnerability: Narrow and enclosed passageways: These restrict access for firefighting equipment and hinder evacuation, especially during peak commercial hours. Wooden roofing and load-bearing elements: Common in older sections of the bazaar, these materials exhibit high flammability and accelerate fire spread. Lack of compartmentalization: The continuous spatial flow between shops and corridors facilitates rapid fire transmission. Insufficient ventilation and smoke outlets: Poor airflow exacerbates heat accumulation and smoke density, increasing health risks and structural damage. Limited emergency access points: The bazaar’s organic growth over centuries has led to a labyrinthine layout with few direct routes for emergency response. Statistical modeling showed that zones with higher commercial density and older construction materials had a 60–75% greater risk of fire escalation. Interviews with municipal engineers and heritage conservationists underscored the tension between preserving historical authenticity and implementing modern fire safety measures. Results The study identified five architectural components as most influential in reducing fire vulnerability: Widening and restructuring key passageways to allow emergency access without altering historical facades. Replacing or treating wooden elements with fire-retardant materials that mimic traditional aesthetics. Introducing modular compartmentalization through subtle architectural interventions to limit fire spread. Installing passive ventilation systems that align with the bazaar’s spatial logic and heritage constraints. Designing integrated fire detection and suppression systems tailored to the bazaar’s unique morphology. These interventions were modeled in simulation scenarios, demonstrating a potential 40–55% reduction in fire damage under controlled conditions. Conclusion The Historic Bazaar of Tabriz presents a compelling case for reconciling architectural heritage with contemporary safety imperatives. This study underscores the importance of spatial logic, material selection, and access planning in mitigating fire risks. While structural interventions must respect the cultural and historical value of the site, strategic architectural modifications can significantly enhance resilience. The findings advocate for a multidisciplinary approach involving architects, urban planners, fire safety engineers, and heritage experts. Future research should explore adaptive reuse strategies and community-based fire preparedness programs to ensure sustainable protection of Iran’s architectural heritage. ایمنی در برابر حریق تقریباً غیر ممکن است. تأمین امنیت در بناهای تاریخی به علت طرح معماری، همجواری‌ها، ساختار و مصالح مصرفی و احیاناً مداخلات انسانی و همچنین قوانین مربوط به مرمت، دارای چالش‌های متعددی است. این بناها با تکنولوژی و امکانات زمان خود احداث گردیده‌اند. و ممکن است با کدهای استاندارد امروز مطابقت نداشته باشند. آتش‌سوزی‌های متعدد عمدی و غیر عمدی در سال‌های اخیر نشان دهنده ضعف این بناها در برابر حریق می‌باشد. بازار تاریخی تبریز بزرگترین بازار سرپوشیده خاورمیانه و یکی از بازارهای مهم ایران است. مراجعات زیاد، شرایط ساختمانی، تنوع کالاو ارزش اقتصادی آنها، این بازار را به حوزه‌ای پراهمیت از نظر ایمنی تبدیل کرده‌است. حوادث اخیر نشان دهنده آسیب‌پذیری مجموعه در برابر حریق می‌باشد. آخرین آتش‌سوزی در 18اردیبهشت 1398 به وقوع پیوست و به تعداد زیادی از مغازه‌ها خسارت وارد شد. ضمناً علاوه بر خسارت حریق، بخش‌هایی از ساختمان نیز در حین اطفاء بر اثر استفاده از آب آسیب دید. این پژوهش در نظر دارد با مطالعه آتش‌سوزی‌های گذشته و بررسی چالش‌های موجود، و شناخت نقاط قوت و ضعف مجموعه و با بهره‌گیری از آرای متخصصین، بهینه‌ترین راه‌حل برای پاسخ به سوال اصلی پژوهش، یعنی کاهش آسیب‌پذیری در برابر حریق، را ارائه نماید. این پژوهش به صورت تلفیقی (کیفی-کمی) صورت پذیرفته‌است. محقق در ابتدا به کمک جامعه متخصصین رشته معماری و شهرسازی و با استفاده از روش نمونه‌گیری شبکه‌ای (گلوله برفی) و همچنین پس از مصاحبه با استفاده از تکنیک کدگذاری باز و محوری و به روش پیمایش اکتشافی دلفی (اعضای هیات علمی معماری و شهرسازی دانشگاه‌های کشور) اقدام به تهیه جدول هدف- محتوی نموده‌است. سپس جدول مربوطه به پرسشنامه تبدیل و طی 2 مرحله، پرسشنامه توزیع شده‌است. سپس به کمک نرم افزار26 SPSS داده‌ها تحلیل شده‌اند. بر اساس تحلیل عامل Q نتایج استخراج و در نهایت تاثیرگذارترین عوامل مؤثر بر کاهش آسیب‌پذیری در برابر حریق در بازار تبریز مشخص شده‌است. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که دسترسی‌پذیربودن، محفوظ و تخلیه پذیر بودن، خود ایمنی و اشتعال‌ناپذیر بودن در برابر آتش و تولیدات آن، و سیستم‌های تاسیساتی پاسخگو، بیشترین تاثیر را در کاهش آسیب‌پذیری در برابر حریق در بازار تبریز برعهده دارند.

https://www.ispdrc.ir/article_699736_d5cf2ea9202569b509d1d8ec4f2f11af.pdf