نشریه علمی شهر ایمن

نشریه علمی شهر ایمن

سنجش اثرات فشار توسعه بر تاب‌آوری کالبدی شهرهای ساحلی با تأکید بر معیارهای اکولوژیکی (مطالعه موردی: شهر نور)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، نور
2 دانشیار گروه جغرافیای دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، نور
4 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور
چکیده
توجه به معیارهای تاب‌آوری کالبدی در ارزیابی اثرات توسعه شهری می‌تواند علاوه بر حل مشکلات توزیع نامتناسب فضا،مسکن و خدمات،در سازمان‌دهی مناسب فضای شهری مؤثر باشد و از تغییر وسیع کاربری‌های مولد و تهدید محیط‌زیست ساحلی این شهرها جلوگیری نماید.این پژوهش،به بررسی اثرات فشار توسعه بر تاب‌آوری کالبدی شهر ساحلی نور با تأکید بر معیارهای اکولوژیکی پرداخته است.روش مطالعه حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت توصیفی- تحلیلی و میدانی است.جامعه آماری در این پژوهش شامل کارشناسان دستگاه‌های اجرایی و شهروندان شهر نور بوده که حجم نمونه از میان آن‌ها به تعداد 109 نفر شهروند براساس فرمول کوکران و 32 کارشناس تعیین گردیده است.روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و پیمایشی و روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و آمار استنباطی (آزمون تی تک نمونه‌ای،آزمون فیشر،ضریب کرامر ومدل‌سازی ساختاری) در قالب نرم‌افزار SPSS - pls انجام شد.نتایج پژوهش حاکی از آن است درروند توسعه شهری نور تأثیر فشار توسعه بر مؤلفه‌های اکولوژیکی، بیشترین اثرگذاری بر کیفیت خاک و تغییر چشم‌انداز طبیعی بوده است.در خصوص میزان آگاهی و عملکرد مدیریت شهری در کاهش تأثیر فشار توسعه بر تاب‌آوری کالبدی،بیشترین عملکرد در حوزه توسعه دسترسی عمومی به ساحل و ایجاد فرم مطلوب شهری از طریق رشد هوشمند و توسعه میان افزای شهری بوده است.بر اساس نظرات کارشناسان بیشترین عملکرد مدیریت شهری در حوزه توسعه دسترسی عمومی به ساحل وکمترین عملکرد آن‌ها در حوزه جلوگیری از تغییر و تخریب اراضی حاصلخیز است.بر اساس مدل‌سازی ساختاری،با توجه به معیارهای اکولوژیکی،فشار توسعه تا حد زیادی بر کاهش تاب‌آوری کالبدی شهر ساحلی نور تأثیر داشته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Measuring the effects of development pressure on the physical resilience of coastal cities with emphasis on ecological criteria (case example: Noor city)

نویسندگان English

Tahereh AbdullahZadeh 1
Sadroddin Motevalli 2
Gholamreza Janbaz Ghobadi 3
Asadaleh Devsalar 4
1 Ph.D student of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Noor
2 Associate Professor, Department of Geography, Islamic Azad University of Nour branch
3 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Noor
4 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Payam Noor University
چکیده English

 
Paying attention to the criteria of physical resilience in evaluating the effects of urban development can, in addition to solving the problems of disproportionate distribution of space, housing and services, be effective in the proper organization of the urban space and prevent the extensive change of productive uses and threats to the coastal environment of these cities. This research has investigated the effects of development pressure on the physical resilience of the coastal city of Noor with an emphasis on ecological criteria. The method of the present study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical and field in nature. The statistical population in this research includes experts from executive bodies and citizens of Noor city, and the sample size among them is 109 citizens based on Cochran's formula and 32 experts. The method of collecting library and survey information and the method of data analysis was carried out using descriptive statistics and inferential statistics (one-sample t-test, Fisher test, Cramer coefficient and structural modeling) in the form of SPSS-PLS software and SOAR model. The results of the research indicate that in the process of urban development of Noor, the impact of development pressure on ecological components has been the greatest impact on soil quality and natural landscape change. Regarding the level of awareness and performance of urban management in reducing the impact of development pressure on physical resilience, the highest performance has been in the field of developing public access to the beach and creating a desirable urban form through smart growth and intermediate urban development. According to the opinions of experts, the highest performance of urban management is in the field of development of public access to the beach and their lowest performance is in the field of preventing the change and destruction of fertile lands. Based on structural modeling, according to ecological criteria, the pressure of development has greatly affected the physical resilience of Noor coastal city.
 

کلیدواژه‌ها English

effects of development pressure
physical resilience
ecological criteria
soar model
Noor city
 
 
 
آذری، مرتضی، فنی زهره، کوزه‌گر کالجی، لطفعلی، توکلی نیا، جمیله، حیدری تاشه کبود، اکبر (1400). بررسی نقش پیشران‌های کلیدی در تغییرات کاربری زمین و تحولات فضایی شهر با رویکرد آینده‌پژوهی (موردمطالعه: منطقه دوازده شهر تهران). برنامه‌ریزی و آمایش فضا، ۲۵(2) :۱۴۴-۱۲۱.
خدادوست، حامد؛ وفایی، فریدون؛ هادی پور، وحید (1395) تعیین اولویت‌ها و تولید نقشه خطرپذیری مناطق ساحلی به ریزش‌های نفتی با مقایسه روش‌های تحلیل سلسله مراتبی و تحلیل شبکه‌ای مطالعه موردی سواحل استان بوشهر، نشریه مهندسی دریا، (23)12، 68-57 .
رحیمی، اکبر، (1396) تغییرات کاربری زمین شهری و اثر آن بر کاربری‌های عمومی در شهر، نشریه علمی - پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی ، ۵۹، ۶۵ – ۸۸.
رضایی، محمدرضا. رفیعیان، مجتبی. حسینی، سید مصطفی (1393)، سنجش و ارزیابی میزان تاب‌آوری کالبدی اجتماع‌های شهری در برابر زلزله (مطالعه موردی: محله‌های شهر تهران)، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 47، 4(4) ، 623-609.
رنجبر، زینت ، شکری فیروزجاه،پری ، جانباز قبادی، غلامرضا(1400)تحلیل فضایی تاب‌آوری کالبدی با تأکید بر بازآفرینی شهری؛ مطالعه موردی: شهرهای ساحلی استان مازندران ، پژوهش های بوم شناسی شهری، 4 (29).
سیف‌الدینی، فرانک. شورچه، جمال (1393) برنامه‌ریزی هوشمند، کاربری زمین و حمل‌ونقل شهری، تهران، مدیران امروز.
سالنامه آماری استان مازندران (1395)، سازمان مدیریت و برنامه­ریزی، وزارت کشور.
سرشماری نفوس و مسکن، (1335-1395)، مرکز آمار ایران.
عباداله­زاده ملکی، شهرام. خانلو، نسیم. زیاری، کرامت­الله. شالی امینی، وحید (1396)، سنجش و ارزیابی تاب­آوری اجتماعی جهت مقابله با بحران­های طبیعی؛ مطالعه موردی: زلزله در محلات تاریخی شهر اردبیل، مدیریت شهری، 48، 280-263.
قرایی، فریبا، مثنوی، محمدرضا و حاجی­بنده، مونا (1396)، بسط شاخص­های کلیدی سنجش تاب­آوری مکانی- فضایی شهری، مرور فشرده ادبیات نظری، باغ­نظر، 14 (57): 32-19.
کرمی تاج الدین، شماعی علی، محبی فاطمه. تحلیل نقش تغییرات زیرساخت سبز شهری در تاب‌آوری اکولوژیک منطقه یک شهرداری تهرا. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی. ۱۴۰۲; ۱۰ (۴) :۵۹-۷۸
مهردانش، گونا. آزادی­زاده، نامدار (1399)، مفهوم تاب­آوری شهری مدیریت و برنامه­ریزی آینده شهرها (کرونا 19)، جغرافیا و روابط انسانی، 3(1)، 161-132.
منوچهری میاندوآب ایوب (1398)، رهنمایی محمدتقی تحلیلی بر فرایند تولید فضای سرمایه‌داری دولتی در ایران مورد شهر تهران ، برنامه‌ریزی و آمایش فضا ، ۱، ۸۶-۱۱۶.
مشکینی، ابوالفضل و رحیمی، حجت الله (1392) تحلیل مفاهیم فضا و دولت در تئوری دولت و شهرنشینی در ایران، مجله برنامه‌ریزی فضایی ، ۴، ۱۱۰-۸۷.
ندایی طوسی، سحر. حسینی­نژاد، رزا (1398)، تحلیل وضعیت تاب­آوری منطقه­ای در برنامه­ریزی فضایی؛ موردپژوهی: منطقه مرکزی ایران (استان­های اصفهان، چهارمحال و بختیاری و یزد)، نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، سال ششم، 2، 52-35.