شهر ایمن

شهر ایمن

جستاری در مطالعات «نما» در پژوهش‌های فارسی زبان ؛مرور سیستمایک

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان
آذین تجلیل 1
سید علی نوری 2
1 گروه معماری، واحد تهران شمال،دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران،ایران.
2 گروه معماری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران،ایران.
10.22034/ispdrc.2025.2073979.1218
چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل محتوای مطالعات منتشرشده در حوزه «نما» در متون علمی فارسی‌زبان طی دو دهه اخیر انجام شده است. رویکرد تحقیق مروری–تفسیرگرایانه بوده و با بررسی نظام‌مند منابع پایگاه‌های داخلی (اس.آی.دی و مگیران) و انتخاب 121 مقاله مرتبط، به استخراج و کدگذاری داده‌ها در پنج محور اصلی پرداخته است: زیبایی‌شناسی و فرم، عملکرد و محیط، معنا و هویت، تجربه و جامعه و قانون و سیاست. یافته‌ها نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از مقالات، نما را از منظر بصری و زیباشناسانه بررسی کرده‌اند و جنبه‌های عملکردی و اقلیمی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در عین حال، برخی پژوهش‌ها به فناوری‌های نوین مانند نماهای دوپوسته، نمای متحرک و زیستی پرداخته‌اند. در بعد هویتی، گفتمان دوگانه «سنت–مدرنیته» تکرارشونده است و نما به‌عنوان حامل نمادها، ارزش‌های فرهنگی و بیانگر منزلت اجتماعی شناخته می‌شود. در بخش تجربه و جامعه، تفاوت برداشت میان معماران و شهروندان و تأثیر طبقه اجتماعی بر ادراک و سلیقه نما برجسته است. بعد اجرای ی نیز بر نقش کمیته‌های نما، ضوابط قانونی و چالش‌های اجرایی تمرکز دارد. به‌طور کلی، این مطالعه نشان می‌دهد که رویکردها از تحلیل‌های تاریخی و هنجاری به سوی سیاست‌گذاری مشارکتی و طراحی داده‌پایه در حرکت‌اند. جمع‌بندی پژوهش، ضرورت بازنگری در سیاست‌ها، توجه به تجربه زیسته کاربران و پیوند میان زیبایی، کارایی و هویت در طراحی نما را برجسته می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
"نما"
"مرور نظام مند"
" منابع فارسی‌زبان"
"زیبایی شناسی"
" هویت"
موضوعات

عنوان مقاله English

A Systematic Review of Facade Studies in Persian-Language Scholarship

نویسندگان English

Azin Tajlil 1
Seyyedali Nouri 2
1 Department of Architecture, N.T.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Department of Architecture, NT.C, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Introduction
Facades in Iranian cities are at once aesthetic mediators, environmental interfaces, cultural signifiers, and policy targets. Yet Persian-language academic discourse about facades remains dispersed across design, technology, heritage, and governance literatures. This extended abstract reports a systematic, interpretive review of Persian-language scholarship on “facade” over roughly the past two decades, synthesizing patterns of concern, evidence, and argument across 121 peer-reviewed articles retrieved from national databases (SID and MagIran). We coded and organized the corpus into five analytic dimensions—(1) aesthetics and form, (2) performance and environment, (3) meaning and identity, (4) experience and society, and (5) law and policy—to answer four guiding questions: What topics dominate facade research in Persian-language scholarship? How have conceptualizations of facade evolved over time? Which methods and metrics are most frequently employed, and with what limitations? What design and policy implications emerge for a more integrated, human-centered and evidence-based facade practice? A concise version of this scope appears in the journal template and is expanded here.

Methodology
We conducted an interpretive systematic review in three phases. First, we compiled records from SID and MagIran using controlled Persian keywords and Boolean strings covering facade, envelope, elevation, double-skin, kinetic, identity, urban image, regulation, and committee. Second, we screened titles/abstracts and full texts against inclusion criteria (peer-reviewed Persian-language research articles with explicit focus on facade at the scale of the building or street wall) and exclusion criteria (purely structural studies without facade implications; non-scholarly reports). Third, we applied directed qualitative content analysis using a codebook derived from canonical facade functions and Iranian urban design debates. Each article was coded into one or more of the five dimensions. Cross-checking among coders resolved disagreements and ensured consistency. Descriptive mapping tracked topical salience; interpretive memos captured recurring arguments, implicit assumptions, and contributions. The synthesis below aligns with the extended-abstract format required by the journal.

Results and discussion
Aesthetics and form emerged as the dominant strand. Many articles foreground compositional order, proportion, rhythm, material expression (especially brick), and visual coherence at building and street scales. Historical–comparative papers document transformation of ornament and tectonic expression from Qajar to Pahlavi to contemporary contexts, often reading facade as a legible surface within an urban “elevation” sequence. A recurrent concern is “visual clutter” (aghteshash-e basari) from ad-hoc mixtures of forms, colors, and appendages; several contributions propose operational indices for evaluating facade readability and streetscape consistency. Performance and environment are addressed less frequently but with growing depth in later works. Studies on double-skin, kinetic, bio-integrated, and photovoltaic facades report reductions in solar gains, daylight control, and opportunities for natural ventilation, noting climate-sensitive trade-offs in Tehran, Bushehr, Rasht, and other Iranian climates. Even where visual focus dominates, several papers tie brick screens, recessed openings, balconies, and semi-open thresholds (eyvans) to shading, view control, and privacy—hybridizing aesthetic judgment with microclimatic performance. Simulation-based investigations exist, yet systematic life-cycle evaluation and cost–benefit analyses remain rare.

Meaning and identity form a second major cluster. Facades oscillate between vernacular continuity (material, geometry, proportion, privacy) and globalized, prestige styles. Many authors treat facade as a bearer of cultural symbols and a public signal of social status. Post-revolution debates critique eclectic “journalistic” or neo-classical veneers as symptomatic of identity crisis, while others argue for reinterpretations of local archetypes (e.g., brick lattices, screened balconies, courtyard frontage) compatible with contemporary techniques. Experience and society studies position the facade as an interface shaping perception, comfort, and sense of place. Comparative studies show architects parse composition while citizens link facade to daily quality of life—light, views, privacy, legibility, and calm. Classed taste (zelā’egh-e tabaghati) and conspicuous expenditure drive ornate imagery, while user studies highlight how facade legibility and material warmth support attachment to place and social cohesion. These findings underscore the value of user-centered metrics—visual comfort, privacy, wayfinding, and perceived order—in facade assessment.

Law and policy contributions analyze municipal facade committees, regulatory texts, and implementation. Committees raise awareness and improve minimum quality, yet qualitative criteria, discretionary judgments, weak legal standing, and limited enforcement blunt impact and sometimes suppress creativity. Authors call for participatory, transparent, evidence-based decision-making integrating user feedback and environmental performance. Temporal reading suggests an arc from historically anchored, norm-seeking analyses toward more techno-environmental and user-centric framings. Newer studies (including kinetic/bio-facades and data-driven evaluation) treat the facade as a multifunctional system rather than a stylistic mask, linking aesthetics to comfort, energy, ecology, and experience. This trajectory strengthens the case for a convergent research–practice agenda where beauty, performance, and identity are pursued as coupled objectives rather than trade-offs. Four actionable implications emerge: (1) adopt multi-criteria facade scorecards weighting form/identity, environmental performance, safety, and user perception equally; (2) institutionalize “perceptual requirements” in approvals (user testing for legibility/visual calm; daylight–glare checks); (3) privilege climate-appropriate solutions—shading, controllable double skins, optimized local materials—evaluated over full life cycles and costs; and (4) redesign committee processes for transparency, participation, and neighborhood-specific design guides in historic and identity-sensitive areas.

Conclusion
This review maps, for the first time in English, the scope and character of Persian-language facade research over two decades. While aesthetics and form dominate, substantive strands in performance/environment, meaning/identity, experience/society, and law/policy are gaining coherence. The trend is a gradual shift from historical and prescriptive discourses to participatory policy-making and data-informed design—aligning facade scholarship with Iranian cities’ multi-scalar demands. Practically, our synthesis argues for a facade agenda that (i) measures what matters to users (comfort, calm, privacy, legibility), (ii) couples environmental and cultural performance (climate-fit envelopes that read locally), and (iii) modernizes governance (clearer, evidence-based criteria; open committee procedures; neighborhood guides). Future work should extend the corpus with quantitative meta-analyses, longitudinal studies, and comparative regional research across Iran’s diverse climates and cultures. By connecting beauty, utility, and identity, facade practice can move from ad hoc taste and piecemeal regulation to a civic project that is human-centered, climate-responsible, and culturally resonant.

کلیدواژه‌ها English

"Facade"
"Systematic Review"
"Persian-Language Sources"
"Aesthetics "
"Identity"
آزما، س.، عینی‌فر، ع.، و اسلامی، س. (۱۴۰۳). خوانش لایه‌های معنا در نمای ساختمان‌های مسکونی میان‌مرتبه معاصر شهر تهران. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۷(۴۸)، ۱۳۳–۱۴۸. https://doi.org/10.22034/aaud.2024.430474.2845
ابراهیمی، ا.، وفامهر، م.، اخلاصی، ا.، و ایپکچی، س. (۱۴۰۲). نمای پایا در برابر زلزله برای ساختمان‌های میان‌مرتبه: مرور دامنه. مدیریت مخاطرات محیطی، ۱۰(۲)، ۱۰۷–۱۱۹. https://doi.org/10.22059/jhsci.2023.360314.783
احدی، ا. ا. (۱۴۰۲). ارزیابی تأثیر روش‌های رایج اجرای نمای ساختمان‌های مسکونی شهر تهران در مصرف انرژی. مسکن و محیط روستا، ۴۲(۱۸۲)، ۱۷–۳۲. https://doi.org/10.22034/42.182.17
ارجمندنیا، ر.، جهانبخش، ح.، چشمه‌قصابانی، م.، و مهربانی‌گلزار، م. (۱۴۰۲). اولویت‌بندی مؤلفه‌های مؤثر بر ارتقای کیفیت کالبدی جداره‌های شهری به کمک معادلات ساختاری؛ نمونه‌ موردی نماهای منطقه یک تهران. مطالعات هنر اسلامی، ۲۰(۵۰)، ۴۰–۵۸. https://doi.org/10.22034/ias.2022.371111.2099
ارجمندنیا، ر.، جهانبخش، ح.، چشمه‌قصابانی، م.، و مهربانی‌گلزار، م. (۱۴۰۳). بررسی تطبیقی مؤلفه‌های طراحی معماری در نمای شهری به‌منظور دستیابی به جداره مطلوب در شهر ایرانی‌اسلامی (نمونه‌موردی: جداره‌های منتخب خارج از ایران). مطالعات هنر اسلامی، ۲۱(۵۳)، ۲۳–۴۰. https://doi.org/10.22034/ias.2023.409206.2260
استادی، م.، محمدنیای‌قرائی، ف.، و معتمدی‌نژاد، م. (۱۴۰۲). کمیته نما، چالش‌ها و دستاوردها؛ ارزیابی عملکرد کمیته نمای مشهد. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۶(۴۳)، ۱۰۵–۱۱۶. https://doi.org/10.22034/aaud.2023.334579.2646
افروزی، م. (۱۴۰۳). واکاوی شکل بصری آرایه‌های آجری معماری ایرانی‌اسلامی با ساختار نوین در معماری معاصر ایران (مطالعه‌موردی: هشت نمونه از نماهای آجری بناهای شهری ایران). نگارینه هنر اسلامی، ۱۱(۲۷)، ۱۷۹–۱۹۸. https://doi.org/10.22077/nia.2024.6692.1784
البرزی، پ.، سلطان‌زاده، ح.، و حسینی، س. ب. (۱۴۰۰). تبیین نقش فرم و پوستۀ ظاهری ساختمان در برندسازی مجتمع‌های تجاری؛ بررسی موردی: مجتمع‌های تجاری شهر تهران. باغ نظر، ۱۸(۱۰۴)، ۴۵–۵۸. https://doi.org/10.22034/bagh.2021.269577.4775
امان‌پور، م.، طاهباز، م.، و کریمی‌فرد، ل. (۱۴۰۰). بررسی تناسبات هندسی نمای ساختمان‌های مسکونی مدرن تهران با توجه به زیبایی بصری در راستای بهبود طراحی شهری. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، ۱۳(۳)، ۸۵۲–۸۷۶.
امجد، م.، مظفر، ف.، طغیانی، ش.، و قاسمی، و. (۱۴۰۰). تأثیر حس‌تعلق به مکان ساکنان بر نمای بناهای مسکونی محلات مجاور مادی‌های اصفهان. معماری و شهرسازی ایران، ۱۲(۲)، ۱۱۹–۱۳۶. https://doi.org/10.30475/isau.2021.270077.1631
امجدی، م.، متین، م.، و شالی‌امینی، و. (۱۴۰۳). بازتاب هویت دوران مدرنیسم در خوانش نمای بنای مسکونی پهلوی دوم بر اساس رویکرد نشانه‌شناسی. توسعه پایدار شهری، ۵(۱۶)، ۱۰۳–۱۲۴. https://doi.org/10.22034/usd.2024.2007130.1082
امیدواری، س.، و امیدواری، ا. (۱۴۰۱). نقش نماهای دوپوسته در ارتقای حریم دیداری در مجتمع‌های مسکونی تهران (با تحلیلی بر عناصر مشربیه در معماری گذشته). باغ نظر، ۱۹(۱۱۴)، ۵–۱۶. https://doi.org/10.22034/bagh.2022.274819.4814
امیری‌فرد، ر.، ثقفی، م.، و طاهباز، م. (۱۳۹۹). بررسی تأثیر هم‌زمان درصد سطوح شفاف نما و جهت‌گیری بنا بر میزان مصرف انرژی مدارس در اقلیم معتدل و مرطوب ایران. صفه، ۳۰(۴)، ۴۹–۶۵. https://doi.org/10.29252/soffeh.30.4.49
امیری، م. س.، فنایی، ز.، خداکرمی، ج.، و مسعود، م. (۱۴۰۱). اقتصاد و معماری قاجاری: عوامل اقتصادی در تأثیرپذیری معماری قاجار از غرب (با تأکید بر تزیینات نما). مطالعات هنر اسلامی، ۱۹(۴۸)، ۱۱۶–۱۳۹. https://doi.org/10.22034/ias.2021.303432.1713
امین‌زاده، ب.، حسینی، س. ه.، و موسوی‌پور، س. (۱۴۰۲). آسیب‌شناسی قوانین و مقررات تأثیرگذار بر نمای ساختمان‌های جدید (مورد مطالعه: محله حکیمیه شهر تهران). فصلنامه مطالعات شهری، ۱۳(۴۹)، ۴۷–۶۴. https://doi.org/10.22034/urbs.2023.62799
اندرودی، ا.، کول‌آبادی، آ.، و مهدیزاده‌سراج، ف. (۱۴۰۲). بازشناسی آرایه‌های برگرفته از غرب در نماهای دوره قاجار؛ موردپژوهی: پنجره سنتوری در کوشک احمدشاهی با کمک فناوری فوتوگرامتری برد کوتاه. صفه، ۳۳(۱)، ۱۱۹–۱۳۷. https://doi.org/10.52547/sofeh.33.1.119
باغ‌شیخی، م. (۱۴۰۰). مطالعه تزیینات نمای بیرونی بناهای قاجاری شهرستان کاشان. پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، ۱۱(۳۰)، ۲۲۳–۲۴۷. https://doi.org/10.22084/nbsh.2020.20166.2019
برزگر، ا.، نوراللهی، م.، و آرایش، م. (۱۴۰۲). ارائه مدل مفهومی با تأکید بر مؤلفه‌های اثربخش در هویت نماهای شهری بر اساس روش فراترکیب. هویت شهر، ۱۷(۵۳)، ۸۷–۱۰۲.
بهزادپور، م.، و توکل، م. (۱۴۰۰). بررسی مؤلفه‌های هویت‌بخش نما در مواجهه با معماری معاصر؛ نمونه موردی: شهر قزوین. شُباک، ۷(۱)، ۵۹–۶۸.
بهنوا، ب.، و پورزرگر، م. (۱۴۰۰). نقش مصالح نوین ساختمانی بر پویایی نما در چهار دهه اخیر معماری ایران (۱۳۵۹–۱۳۹۹). نقش جهان – مطالعات نظری و فناوری‌های نوین معماری و شهرسازی، ۱۱(۳)، ۴۹–۶۶. https://bsnt.modares.ac.ir/article_918.html
بیتی، ح.، و پورجواداصل، ب. (۱۴۰۱). بررسی تحقق‌پذیری ضوابط نماسازی در نماهای نوساز مسکونی (مطالعه موردی: محله باغشمال در محور تاریخی–فرهنگی کلان‌شهر تبریز). گفتمان طراحی شهری: مروری بر ادبیات و نظریه‌های معاصر، ۳(۴)، ۲۸–۴۶. https://udd.modares.ac.ir/article_23227.html
پوراحمدی، م.، و هادی‌پور، ت. (۱۴۰۲). توصیه‌های طراحی نما برای ابنیه نوساز واقع در حریم خانه‌های قاجاری ارزشمند شهری استان گیلان. باغ نظر، ۲۰(۱۲۹)، ۳۳–۴۴. https://doi.org/10.22034/bagh.2023.404466.5407
پورجواداصل، ب.، و بیتی، ح. (۱۴۰۱). رهیافت‌هایی از نمای خانه‌های تاریخی جهت به‌کارگیری در نمای ساختمان‌های نوساز (نمونه‌موردی: خانه‌های تاریخی تبریز). باغ نظر، ۱۹(۱۰۷)، ۸۵–۹۸. https://doi.org/10.22034/bagh.2021.296407.4953
جعفری، ا.، گلابچی، م.، و حسینی، س. م. (۱۳۹۹). بررسی تأثیر نما بر پاسخ لرزه‌ای ساختمان. مهندسی سازه و ساخت، ۷(۳)، ۱۲۹–۱۴۷. https://doi.org/10.22065/jsce.2018.126391.1510
جلالی‌میلانی، س.، نژادابراهیمی، ا.، بیتی، ح.، و وندشعاری، ع. (۱۳۹۹). سنجش امکان بهره‌گیری از روش اروین پانوفسکی در خوانش نماهای خانه‌های تاریخی ایران. باغ نظر، ۱۷(۹۲)، ۸۹–۱۰۲. https://doi.org/10.22034/bagh.2020.229539.4535
جلالی‌میلانی، س.، نژادابراهیمی، ا.، بیتی، ح.، و وندشعاری، ع. (۱۳۹۹). فهم افکار و ذهنیات دخیل در شکل‌گیری جزئیات و آرایه‌های نمای خانه‌های قاجاری (بررسی موردی: نمای خانه سرخه‌ای). فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، ۵(۱)، ۱۶۵–۱۸۲. https://doi.org/10.29252/ciauj.5.1.10
جلیلی‌صدرآباد، س.، و بلبلی، ش. (۱۳۹۶). بررسی جایگاه مصالح در نمای شهری با استفاده از رویکرد توسعه پایدار شهری. نقش جهان – مطالعات نظری و فناوری‌های نوین معماری و شهرسازی، ۷(۲)، ۴۹–۵۷. https://bsnt.modares.ac.ir/article_815.html
جم، ف.، عظمتی، ح.، قنبران، ع.، ابراهیم‌پور، ر.، و اسماعیلی، ج. (۱۳۹۹). واکاوی تأثیر رنگ بر قضاوت زیبایی‌شناسانه و شاخص‌های حرکت چشمیِ متخصصان معماری و غیرمتخصصان؛ بررسی موردی: نمای ساختمان‌های مسکونی شهر تهران. نامه معماری و شهرسازی، ۱۲(۲۶)، ۹۷–۱۱۵. https://doi.org/10.30480/aup.2020.786
جم، ف.، عظمتی، ح.، قنبران، ع.، و صالح‌صدق‌پور، ب. (۱۳۹۸). شناسایی و دسته‌بندی الگوهای ذهنی معماران در قضاوت زیبایی‌شناسانه نمای ساختمان‌های مسکونی آپارتمانی با کاربست تحلیل عامل Q. نشریه علمی اندیشه معماری، ۳(۵)، ۱۴۱–۱۵۴. https://doi.org/10.30479/at.2019.10578.1198
حاج‌ملکی، م.، دانشجو، خ.، و شاهچراغی، آ. (۱۴۰۱). تبیین راهکارهایی برای ارتقای هویت در معماری معاصر تهران (با تأکید بر نمای بناها در منظر خیابان). گفتمان طراحی شهری: مروری بر ادبیات و نظریه‌های معاصر، ۳(۴)، ۹۲–۱۰۷. https://udd.modares.ac.ir/article_23230.html
حبیبی‌لیالستانی، م.، نعیمی، م.، پورمند، ح. ع.، و افهمی، ر. (۱۴۰۲). زیبایی‌شناسی نماهای آجرکاری مدرنِ آپارتمان‌های مسکونی شهر تهران طی دو دهۀ اخیر از منظر منطقه‌گرایی انتقادی. مطالعات معماری ایران، ۱۲(۲۴)، ۲۴۳–۲۶۱. https://doi.org/10.22052/jias.2024.246673.1085
حسینی‌نسب، ص.، مهدیزاده‌سراج، ف.، خان‌محمدی، م.، و قمری، ح. (۱۴۰۱). واکاوی وجوه زیبایی‌شناسانۀ نمای مسکونی تهران از منظر معماری عصب‌محور. منظر، ۱۴(۶۰)، ۱۸–۲۹. https://doi.org/10.22034/manzar.2022.317574.2169
حسینیان، ه. س.، و لبیب‌زاده، ر. (۱۴۰۲). ارتقای اصول طراحی نماهای هوشمند در ساختمان‌های اداری با بهره‌گیری از روش اینترنتِ اشیا. رهپویه معماری و شهرسازی، ۲(۳)، ۸۱–۹۴. https://doi.org/10.22034/rau.2023.2008909.1052
حقیر، س.، تشکری، ل.، رضازاده، ح. ر.، و احمدی، ف. (۱۳۹۹). نماهای زیستی؛ مؤلفه ساماندهی نما و کاهش دی‌اکسیدکربن هوا به‌منظور کاهش گرمایش جهانی (نمونه‌موردی: خیابان انقلاب تهران). باغ نظر، ۱۷(۸۹)، ۳۳–۴۴. https://doi.org/10.22034/bagh.2020.188585.4147
حیاتی، ا.، و مولایی، ز. (۱۴۰۲). تحلیل آسیب‌شناختی نماهای مسکونی بر پایه اصول فقهی و اخلاقی و ارتباطات چهارگانۀ انسانی. پژوهش‌های معماری اسلامی، ۱۱(۱)، ۲۴–۴۲. https://doi.org/10.52547/jria.11.1.4
خاتمی، س. (۱۴۰۱). واکاوی چالش‌های هویت نماهای ساختمانی و نقش گروه‌های مؤثر در شکل‌گیری آن در شهر تهران. نقش جهان – مطالعات نظری و فناوری‌های نوین معماری و شهرسازی، ۱۲(۳)، ۶۳–۷۸. https://bsnt.modares.ac.ir/article_946.html
خاتمی، س.، و بوجاری، پ. (۱۳۹۹). تحلیل چالش‌های نماهای شهری تهران در سده اخیر. مدیریت شهری و روستایی، ۱۹(۵۸)، ۹۱–۱۱۱. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-2843-fa.html
خدامی‌پور، ا.، ذبیحی، ح.، و مفیدی‌شمیرانی، س. م. (۱۳۹۹). ارزیابی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر ارتقای هویت منظر معماری در نماهای معاصر. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، ۱۱(۴۱)، ۱۹۷–۲۱۴. https://jupm.marvdasht.iau.ir/article_4253.html
خطیبی، ا.، شهبازی، م.، و ترابی، ز. (۱۴۰۱). بررسی رفتار حرارتی نماها با هدف تعیین گزینۀ مطلوب از نظر مصرف انرژی (مورد مطالعه: ساختمان اداری در اقلیم تهران). نشریه انرژی‌های تجدیدپذیر و نو، ۹(۲)، ۱۲۱–۱۲۹. https://www.jrenew.ir/article_144427.html
دادگر، ف.، و قصری، م. ع. (۱۴۰۲). تحلیل نمودهای تزیینی نما در روستاهای بلوچستان مرکزی و جست‌وجوی ارتباط آن با صنایع‌دستی این ناحیه (نمونه‌موردی: روستای پَتان). مطالعات هنر اسلامی، ۲۰(۴۹)، ۲۷۵–۲۹۶. https://doi.org/10.22034/ias.2023.381645.2149
دانشجو، خ.، و ایزدپناه، ص. (۱۳۹۸). دستاوردی تحلیلی از تأثیر عوامل دموگرافیک بر تمایل شهروندان به نماهای نئوکلاسیک در راستای ارتقای هویت و حس‌تعلق به مکان. مدیریت شهری و روستایی، ۱۸(۵۴)، ۳۰۱–۳۱۲. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-2488-fa.html
دهار، ع.، طاهباز، م.، و تابان، م. (۱۴۰۰). بررسی دمای سطح داخلی دیوار جنوبی با نمای خوون‌چینی در اقلیم بسیار گرم و نیمه‌خشک–معتدل (تابستان و زمستان). مطالعات معماری ایران، ۱۰(۱۹)، ۲۱۵–۲۳۰. https://jias.kashanu.ac.ir/article_111871.html
رحیمی، م.، و ایزدی‌زمان‌آبادی، س. (۱۴۰۱). تأثیر نمای دوپوسته بر تهویۀ طبیعی در ساختمان‌های اداری در اقلیم معتدل و مرطوب؛ نمونه‌موردی: ساختمان اداری شبیه‌سازی‌شده در شهر رشت. شُباک، ۸(۴)، ۱–۱۲.
رخشان، ا.، ذبیحی، ح.، و ماجدی، ح. (۱۳۹۷). بازخوانی مؤلفه‌های هویت‌بخش نما در منظر شهرهای معاصر. مدیریت شهری و روستایی، ۱۷(۵۱)، ۷۵–۸۶. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-2236-fa.html
رضائی‌قادی، ح.، صارمی، ح. ر.، و بمانیان، م. (۱۴۰۰). بررسی تأثیر نوروساینس در طراحی نمای مسکونی؛ مورد مطالعاتی: خانه‌های مسکونی شهر ساری. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۴(۳۷)، ۲۹–۴۳. https://doi.org/10.22034/aaud.2022.217066.2095
رضوی‌امرئی، س. غ.، جهانبخش، ح.، و ابراهیمی، ع. (۱۴۰۱). بررسی تأثیر نماهای ساختمانی بر تغییرات دما در دره‌های شهری در اقلیم کلان‌شهرها (نمونه‌موردی: کلان‌شهر تهران). فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، ۱۲(۴۹)، ۳۲۷–۳۴۰. https://doi.org/10.22034/jgeoq.2022.158198
رمضان‌پور، م.، شرقی، ع.، و صالح‌صدق‌پور، ب. (۱۴۰۰). برچسب‌زنی نمای مسکن طبق وضعیت اجتماعی–اقتصادی ساکنان؛ دیدگاه متخصصان (مورد مطالعاتی: منطقۀ چهار شهرداری تهران). معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۴(۳۴)، ۱۳۱–۱۴۶. https://doi.org/10.22034/aaud.2019.186653.1886
رنج‌آزمای آذری، م.، و انصاری، م. (۱۴۰۰). بررسی تطبیقی تزیینات نما؛ عاملی در درک مقیاس، عملکرد و بیان سازه‌ای (مطالعه‌موردی: دوره مدرن و پست‌مدرن). هویت شهر، ۴۶، ۳۳–۴۴.
ستاری، ح.، و معتضدیان، ف. (۱۳۹۹). تبیین اصول معماری پایدار در جهت ارتقای نماهای طراحی‌شدهِ ۵ سال اخیر در شهر تهران. معماری‌شناسی، ۳(۱۴).
ستایشگر، ا.، مضطرزاده، ح.، نصر، ط.، و تقی‌پور، م. (۱۴۰۱). بررسی تأثیر کیفیت نمای طبقات همکف تجاری بر توسعه الگوی مناسب فضای شهری (نمونه‌موردی: خیابان رودکیِ شیراز). فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، ۱۲(۴۶)، ۲۰۱–۲۱۳. https://doi.org/10.22034/jgeoq.2022.222614.2384
سلیمی‌گرگری، ر.، مفیدی‌شمیرانی، س.، و صنایعیان، ه. (۱۴۰۲). مرور پارامترهای طراحی پوستۀ ساختمان در جهت کاهش مصرف انرژی (نمونه‌موردی: بناهای مسکونی متداول منطقه ۱۵). شهر ایرانی اسلامی، ۱۴(۵۱)، ۱۱۳–۱۳۱.
سلیمی‌گرگری، ر.، مفیدی‌شمیرانی، س.، و صنایعیان، ه. (۱۴۰۳). تبیین بهینه‌سازی پارامترهای طراحی پوستۀ ساختمان در جهت کاهش مصرف انرژی (نمونه‌موردی: بناهای مسکونی متداول شهر تهران). پژوهش‌های معماری اسلامی، ۱۲(۴)، ۱۰۷–۱۲۵. https://doi.org/10.61186/jria.12.4.6
سنگتراش، ف.، نیک‌قدم، ن.، فیاض، ر.، و متینی، م. (۱۴۰۲). مطالعه تطبیقی الگوی حرکتی نماهای کینتیک با الگوی هندسی مثلثی با توجه به دریافت روشنایی طبیعی در ساختمان اداری در شهر تهران. معماری و شهرسازی ایران، ۱۴(۲)، ۱۵۹–۱۷۵. https://doi.org/10.30475/isau.2023.360937.1976
سهرابی‌پارسا، ح.، و مظاهریان، ح. (۱۴۰۲). بررسی نقش شاخص‌های سلیقه در طراحی نمای ساختمان‌های مسکونی شهر تهران (نمونه‌موردی: منطقۀ ۲۲ شهر تهران). مدیریت شهری و روستایی، ۷۲، ۵۹–۷۷.
سیادتی، ف. س.، فیاض، ر.، و نیک‌قدم، ن. (۱۴۰۰). بهینه‌سازی عملکرد حرارتی نمای دوپوستۀ تیپ جعبه‌ای با تهویۀ طبیعی در فصل تابستان در شهر تهران. معماری اقلیم گرم و خشک، ۹(۱۳)، ۱۵۵–۱۷۵. https://doi.org/10.29252/ahdc.2021.15119.1432
سیادتی، ف. س.، فیاض، ر.، و نیک‌قدم، ن. (۱۴۰۲). آنالیز حساسیت ویژگی‌های ساختاری بر عملکرد حرارتی نمای دوپوستۀ جعبه‌ای با تهویۀ طبیعی در اقلیم گرم و خشک ایران (شهر تهران). هویت شهر، ۱۷(۱)، ۱۰۳–۱۱۸.
سیدیان، س.، علینیا، س.، و حیدرنتاج، و. (1396). گونه‌شناسی بافت نمای شهری (با رویکرد شکلی)؛ نمونه‌موردی: میدان امام خمینی(ره) تهران. باغ نظر، ۱۴(۵۳)، ۱۵–۳۲. https://www.bagh-sj.com/article_51265.html
سیف‌الهی‌ده‌میری، م. ط.، و افهمی، ر. (۱۴۰۱). واکاوی اثربخشی قوانین سامان‌دهی سیما و منظر شهری بر انسجام نماهای شهری (از سال ۱۳۴۷ تا سال ۱۴۰۰). گفتمان طراحی شهری: مروری بر ادبیات و نظریه‌های معاصر، ۳(۳)، ۱–۱۸. https://udd.modares.ac.ir/article_23218.html
سیف‌الهی‌ده‌میری، م. ط.، بقایی، آ.، و افهمی، ر. (۱۴۰۲). ارزیابی تطبیقی اثربخشی ضوابط طراحی و اجرای نما بر نماسازی ساختمان‌های مسکونی در شهر تهران و آسیب‌شناسی آن (نمونه مورد مطالعه: نمای ابنیه مسکونی محلۀ ولنجک منطقه یک شهرداری تهران). مدیریت شهری و روستایی، ۷۰، ۲۳–۴۰.
شرقی، ع.، ضرغامی، ا.، و رمضان‌پور، م. (۱۴۰۰). تأثیر نشانه‌های نمای مسکن بر استیگمای وضعیت اجتماعی–اقتصادی ساکنان (مطالعۀ موردی: منطقه ۴ شهرداری تهران). هویت شهر، ۱۵(۱)، ۸۱–۹۶.
شفیعی، س.، شقاقی، ش.، و زیبان، ف. (۱۴۰۱). بررسی و تحلیل چگونگی تحولات نماهای شهر تبریز و تأثیر آن در فضاهای شهری از دوران پهلوی تا اکنون (۱۴۰۱). مطالعات میان‌رشته‌ای معماری ایران، ۱(۲)، ۱۴۷–۱۶۰. https://doi.org/10.22133/isia.2023.374315.1026
شمشیری، ف.، و قاسمی‌سیچانی، م. (۱۴۰۰). بازخوانی ویژگی‌های حسابی و هندسی نماهای حیاط داخلیِ خانه‌های تاریخیِ درون‌گرای شهر اصفهان منتسب به ۴ سدۀ اخیر. فرهنگ معماری و شهرسازی، ۶(۲)، ۱۷–۳۱. https://doi.org/10.52547/ciauj.6.2.17
شهبازی‌چگنی، ب.، حجت، ع.، و ندیمی، ح. (۱۴۰۲). تبیین مفهوم «تخیّل همدلانه» در اندیشه‌های پراگماتیستی رورتی به‌مثابۀ راهی برای برون‌رفت از اغتشاش در نمای بناهای مسکونی در شهرهای معاصر. مرمت و معماری ایران، ۱۳(۳۶)، ۷۹–۹۱. https://doi.org/10.52547/mmi.2305.14011111
شیخ‌بهائی، م.، کجباف، م.، کریمی‌نیا، ش.، و فنایی، ز. (۱۴۰۲). تبیین نحوه شکل‌گیری فرم نمای اصلی خانه‌های بعد از انقلاب اسلامی در اصفهان. مرمت و معماری ایران، ۱۳(۳۵)، ۳۷–۵۲. https://doi.org/10.52547/mmi.2293.14011007
شیرازیان، م.، حسینی، س.، و نوروزیان‌ملکی، س. (۱۴۰۲). مطالعۀ تطبیقی جداره‌های خارجی (نما) در ساختمان‌های مسکونی تهران با روش تحلیل سلسله‌مراتبی. هویت شهر، ۱۸(۸)، ۶۱–۷۰.
شیریندل، ف.، و نژادابراهیمی، ا. (۱۴۰۳). تبیین مؤلفه‌های کالبدی نما در خانه‌های تاریخی تبریز. مدیریت شهری و روستایی، ۲۳(۷۴)، ۶۸–۸۸. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-3477-fa.html
صادق‌پور، ا.، و یاوری، ن. (۱۴۰۱). ارزیابی مکانیزم‌های پویایی در نمای ساختمان. نشریه انرژی‌های تجدیدپذیر و نو، ۹(۲)، ۱۰۱–۱۱۲. https://www.jrenew.ir/article_152137.html
صادقی، ع.، موسوی‌سروینه‌باغی، ا. س.، و خدائی، ز. (۱۳۹۷). کاربست رویکرد ایرانی–اسلامی در فرایند تحلیل و ارتقای کیفیت نماهای شهری. معماری و شهرسازی ایران، ۹(۲)، ۶۹–۸۴. https://doi.org/10.30475/isau.2019.87934
صریحی، س.، فیضی، م.، و مهدیزاده‌سراج، ف. (۱۴۰۱). اولویت راهکارهای بهسازی نما به‌منظور بهره‌وری انرژی در ساختمان‌های اداری موجود شهر تهران. منظر، ۱۴(۵۹)، ۳۰–۳۹. https://doi.org/10.22034/manzar.2021.312873.2163
صفائیان، م.، و شهبازی، م. (۱۴۰۲). معاصرسازی نماها و پذیرش اجتماعی آن در فضای پیراشهر تبریز مبتنی بر رویکرد نمای متحرک. توسعه فضاهای پیراشهری، ۵(۱)، ۱۷–۳۰. https://doi.org/10.22034/jpusd.2023.156149
صفرنژاد ثمرین، م.، شاهچراغی، آ.، و ذبیحی، ح. (۱۴۰۲). مدل نظری و عملی «هوش طراحی خودکار نما» در فرایند پیاده‌سازی ضوابط و مقررات طراحی و ترسیم نما. مرمت و معماری ایران، ۱۳(۳۴)، ۷۳–۸۸. https://doi.org/10.52547/mmi.1989.14010807
صفوی، س. ع.، محمدزاده، ا.، و حاجیان‌جابر، ف. (۱۳۹۹). سازوکارهای اجرا‌سازی برنامه‌های اصلاحات نما. گفتمان طراحی شهری: مروری بر ادبیات و نظریه‌های معاصر، ۱(۳)، ۵۰–۶۶. https://udd.modares.ac.ir/article_23171.html
صلاحی، س.، مضطرزاده، ح.، موحد، خ.، و کشمیری، ه. (۱۴۰۲). گونه‌شناسی نما و پنجره‌های منازل مسکونی دورۀ پهلوی اول (موردپژوهی: منازل مسکونی شیراز). مدیریت شهری و روستایی، ۷۲، ۳۷–۵۴.
طهماسبی‌فرد، م.، حبیب، ف.، و سعیده زرآبادی، ز. (۱۴۰۳). مقایسه و اولویت‌بندی تأثیر اجزای نمای ساختمان در اغتشاش بصری تک‌نما و جداره‌های شهری (نمونه‌موردی: مناطق ۴، ۱۴ و ۱۵ شهر تهران). برنامه‌ریزی و توسعه محیط شهری، ۴(۱۳)، ۱–۱۴.
طهماسبی‌فرد، م.، حبیب، ف.، و سعیده زرآبادی، ز. (۱۴۰۲). تبیین معیارهای مؤثر بر اغتشاش بصری نما در فرایند ادراک. آینده‌پژوهی شهری، ۳(۳)، ۶۰–۷۵.
ظریف‌پور لنگرودی، آ.، البرزی، ف.، و جمال، س. ا. (۱۴۰۱). بررسی نماهای خیابان‌های شهری از منظر ادراک شهروندان (نمونه‌موردی: پیاده‌راه ۱۵ خرداد، تهران). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ۲۲(۶۶)، ۳۲۵–۳۴۱. https://doi.org/10.52547/jgs.22.66.325
ظریف‌پور لنگرودی، آ.، البرزی، ف.، و سهیلی، ج. ا. (۱۳۹۹). تبیین نقش نماهای شهری در ایجاد دلبستگی به مکان در بین شهروندان (نمونه‌موردی: نماهای مسکونی شهر تهران). فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، ۱۱(۴۰)، ۲۱۷–۲۳۲. https://jupm.marvdasht.iau.ir/article_4015.html
عادلی، ه.، منصوری، ب.، و افهمی، ر. (۱۴۰۱). فهم معماران از سلیقۀ شهروندان در طراحی نمای بناهای مسکونی با تأکید بر «نظریۀ تمایز بوردیو». هفت حصار، ۱۱(۴۰)، ۵–۲۲. https://doi.org/10.52547/hafthesar.11.40.3
عالم‌راثی، م.، مطلبی، ق.، فروتن، م.، و جلالیان، س. (۱۴۰۰). تبیین مدل مفهومی معنای نماهای آپارتمان‌های مسکونی از دیدگاه ساکنان (مطالعه‌موردی: شهر اردبیل). هفت حصار، ۱۰(۳۶)، ۱۴۷–۱۶۰. https://doi.org/10.52547/hafthesar.10.36.11
عالم‌راثی، م.، مطلبی، ق.، فروتن، م.، و جلالیان، س. (۱۴۰۱). شناسایی مؤلفه‌های معنای نماهای آپارتمان‌های مسکونی از دیدگاه شهروندان؛ مطالعه‌موردی: آپارتمان‌های شهر اردبیل. معماری و شهرسازی ایران، ۱۳(۱)، ۵۵–۶۸. https://doi.org/10.30475/isau.2021.251831.1535
عباسی، ز. (۱۳۹۶). معیارهای زیبایی‌شناسانۀ نما و بدنه‌های مطلوب شهری با تأکید بر هویت بومی (نمونه‌موردی: حد فاصل میدان مطهری تا تقاطع خیابان حجت، شهر قم). مدیریت شهری و روستایی، ۱۶(۴۷)، ۲۵۵–۲۷۶. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-1773-fa.html
عسکری‌انارکی، ا.، حیدری، ش.، و کاری، ب. م. (۱۳۹۸). نمای خورشیدیِ مدولار با مقاومت حرارتی بالا. نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، ۲۴(۳)، ۷۷–۸۶. https://doi.org/10.22059/jfaup.2020.126695.671172
عظیمی، ب.، هاشم‌پور، پ.، و بیتی، ح. (۱۴۰۳). عوامل مؤثر بر شکل‌گیری ذائقۀ جامعه برای انتخاب نمای معماری. منظر، ۱۶(۶۹)، ۵۰–۶۱. https://doi.org/10.22034/manzar.2024.464403.2299
غلامیان، م.، یزدانفر، س. ع.، و نوروزیان‌ملکی، س. (۱۳۹۸). رهیافتی بر زیرساخت‌های مشترک نهفته در معماری اسلامی–ایرانی (مبتنی بر شواهدی از نماهای معماری دورۀ قاجار). پژوهش‌های معماری اسلامی، ۷(۴)، ۱–۲۰. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1247-fa.html
فردپور، س.، دولت‌آبادی، ف.، و مهدوی‌نژاد، م. (۱۴۰۰). خوانش طرح‌واره نمای ساختمان‌های شهری معاصر تهران در دورۀ پهلوی اول و دوم. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۴(۳۵)، ۱۴۹–۱۶۴. https://doi.org/10.22034/aaud.2020.204911.2018
فردپور، س.، دولت‌آبادی، ف.، و مهدوی‌نژاد، م. (۱۴۰۱). معاصرسازی مفهوم اصالت معنایی در معماری نمای شهری تهران (مطالعه‌موردی: نماهای دورۀ پهلوی اول و دوم). هویت شهر، ۱۶(۵۰)، ۵–۱۶.
فرهادی‌متین، س.، و مشهدی، ع. (۱۴۰۳). بررسی ادراک گردشگران شهری از زیبایی‌شناسی عینیِ نمای برج‌های بلندمرتبه مسکونی (نمونه‌موردی: منطقۀ ۲۲ تهران). گردشگری و اوقات فراغت، ۹(۱۷)، ۱۳۹–۱۵۷. https://doi.org/10.22133/tlj.2024.449844.1162
فلاح، م.، نقره‌کار، ع.، و صالح‌صدق‌پور، ب. (۱۴۰۲). ساختار فرایندهای انسانی (نظریۀ «سلام») از منظر تجلی حقیقت معنا در مصنوعات (نمونه‌موردی: نما در محله مطلوب از منظر اسلام). پژوهش‌های معماری اسلامی، ۱۱(۳)، ۴۷–۶۲. https://doi.org/10.61186/jria.11.3.3
قاسمی‌سیچانی، م.، و شمشیری، ف. (۱۴۰۲). تحلیل تناسبات هندسیِ حیاط و نما در خانه‌های تاریخی شهر اصفهان. پژوهش‌های معماری اسلامی، ۱۱(۱)، ۱۲۲–۱۳۶. https://doi.org/10.52547/jria.11.1.6
قربانیان، م.، بهزادفر، م.، و شریعت‌پور، ف. (۱۳۹۹). تکنیک‌های تحلیل نمای شهری با رویکرد توسعۀ تحلیل موضوع‌محور سیمای شهر بر اساس عوامل مؤثر بر جداره شهری از نگاه طراحی شهری. معماری و شهرسازی، ۱۲(۲۷).
قریشی گله‌کلائی، س. (۱۴۰۳). بررسی و ارائه راهکارهای طراحی نمای ساختمان‌های مسکونی شهر ساری با هدف الگوبرداری از مؤلفه‌های نمای خانه‌های بومی و سنتی منطقه (مطالعه‌موردی: خانه‌های بومی شهر ساری). مدیریت شهری و روستایی، ۲۳(۷۶)، ۷۳–۹۴. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-3520-fa.html
کریم‌زاده، س.، پاکدل‌فرد، م.، مطیعی، ب.، و درسخوان، ر. (۱۴۰۳). بررسی سیر تطوّر در نمای خانه‌های معاصر ایران با اقتباس از معماری غربی (نمونه‌موردی: خانه‌های دورۀ پهلویِ ارومیه). هنر و تمدن شرق، ۱۲(۴۵)، ۱۴–۲۹. https://doi.org/10.22034/jaco.2024.452437.1400
کسروی، ر. (۱۳۹۶). از زیباشناسی تا زیبایی‌شناسی نمای ساختمان‌های مسکونیِ منطقۀ ۱۷ شهرداری تهران. هنر و تمدن شرق، ۵(۱۸)، ۷–۱۴. http://www.jaco-sj.com/article_59530.html
کشتکارِ خالص، و.، افشاری، م.، و صالحی‌نیا، م. (۱۴۰۳). شاخصه‌ها و عوامل معماریِ پدیدآرندۀ نمای حیاط میانیِ خانه‌های تاریخی قاجاریه؛ بررسی موردی: خانه‌های قاجاری شهر قزوین. نامه معماری و شهرسازی، ۱۶(۴۳)، ۱۳۱–۱۴۸. https://doi.org/10.30480/aup.2024.4797.2046
گلی‌پور، م.، شهابیان، پ.، و امین‌زاده‌گوهرریزی، ب. (۱۴۰۰). خوانش عوامل مؤثر بر ارتقای نماهای مسکونی شهر تهران از دیدگاه کنشگران. فصلنامه برنامه‌ریزی توسعۀ شهری و منطقه‌ای، ۶(۱۷)، ۱۱۹–۱۴۶. https://doi.org/10.22054/urdp.2021.63069.1374
ماهانفر، ش.، پورزرگر، م.، و دهباشی‌شریف، م. (۱۴۰۱). ارزیابی مؤلفه‌های زیبایی‌شناسی نما در بناهای شاخص اداری شهر تهران در سال‌های ۱۳۴۰–۱۳۹۰ از نگاه طراحان و مردم عادی. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، ۱۳(۳)، ۴۵۰–۴۷۵.
متدین، ح.، و حجتی، ر. (۱۳۹۹). نماهای مصنوعی؛ ظرفیت‌های هویت‌بخش در مدیریت سیمای شهرهای جدید. منظر، ۴(۲۰)، ۷۰–۷۳. http://www.manzar-sj.com/article_2239.html
محقق، ح.، فلاح‌زوازه، ز.، ترکاشوند، ع.، و فیضی، م. (۱۴۰۰). کاربرد هندسۀ نقوش اسلامی در ارتقای کارکرد نور در نماهای متحرک. پژوهش‌های معماری اسلامی، ۹(۳)، ۱۷۱–۱۹۱. https://doi.org/10.52547/jria.9.3.2
محمدی، م. (۱۳۹۷). بازشناسی دلالت‌های معنایی انواع نما در انطباق با پاسخ عاطفی ناظران؛ نمونه: خیابان شریعتیِ تهران. نامه معماری و شهرسازی، ۱۱(۲۱)، ۳۹–۵۸. https://doi.org/10.30480/aup.2019.620
محمودی‌زرندی، م.، و صبوری‌دودران، م. (1396). تحلیل عوامل مؤثر در آسیب‌پذیری نماهای شهر تهران با رویکرد پدافند غیرعامل با بهره‌گیری از AHP و GIS؛ نمونه‌موردی: منطقه ۱۱ شهرداری تهران، محله امیریه. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۲۱.
مراحمی، ش.، یاری، ن.، و ساعدوندی، م. (۱۳۹۶). گونه‌شناسی بادگیرهای بندر لافت بر اساس تزیینات نما. مسکن و محیط روستا، ۳۶(۱۵۹)، ۱۹–۳۴. http://jhre.ir/article-1-1217-fa.html
مرتضوی‌راوری، م. س.، مهدیزاده‌سراج، ف.، و فیضی، م. (۱۴۰۱). ترجیحات بصری معماران و غیرمعماران در ارزیابی عناصر فیزیکیِ نماهای آپارتمان‌های مسکونی میان‌مرتبه در تهران. نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، ۲۷(۱)، ۷۵–۸۷. https://doi.org/10.22059/jfaup.2022.325269.672641
مرتضوی، م. س.، مهدیزاده‌سراج، ف.، و فیضی، م. (۱۴۰۰). شاخصۀ سبک‌های متداولِ نماهای آپارتمان‌های مسکونی در تهرانِ معاصر. نامه معماری و شهرسازی، ۱۴(۳۲)، ۴۹–۶۶. https://doi.org/10.30480/aup.2021.2812.1571
مقصودی، م.، سیدیان، س.، مهنام، ا.، و شاهرودی، ع. (۱۳۹۶). بهره‌گیری از تکنولوژی تشخیص چهره در خلق معماری هوشمندِ احساس‌گرا؛ رهیافتی در بازشناسی احساسات کاربران در ادراک بصری نمای ساختمان هوشمند. نامه معماری و شهرسازی، ۹(۱۸).
منصوری، س. (۱۴۰۳). کمیتهٔ نما؛ انحراف سلیقه‌ایِ یک مطالبه دیرین. منظر، ۱۶(۶۶).
مهدی‌پور، م.، اخلاصی، ا.، و یزدانفر، س. ع. (۱۴۰۲). دسته‌بندی رنگِ نمای ساختمان‌های مسکونی مبتنی بر مقیاس‌های احساسی رنگ. منظر، ۱۵(۶۵)، ۲۰–۳۱. https://doi.org/10.22034/manzar.2023.384222.2222
مهدی‌نژاد گودرزی، ز.، مهدی‌نژاد درزی، ج. ا.، و مظفری‌قادیکلایی، ف. (۱۴۰۱الف). الگوی بهینۀ مورفولوژی نمای ساختمان‌های مسکونی مبتنی بر کنترل دمای هوای داخلی در اقلیم گرم و مرطوب. نشریه علمی شهر ایمن، ۵(۲)، ۱۴۷–۱۶۲. https://doi.org/10.22034/ispdrc.2022.704330
مهدی‌نژاد گودرزی، ز.، مهدی‌نژاد درزی، ج. ا.، و مظفری‌قادیکلایی، ف. (۱۴۰۱ب). تبیین اصول طراحی نمای ساختمان‌های مسکونیِ اقلیم گرم و مرطوب در راستای کاهش دمای هوای داخلی مبتنی بر معماری بوم‌گرا. معماری و شهرسازی ایران، ۱۳(۲)، ۲۹۷–۳۱۶. https://doi.org/10.30475/isau.2021.249604.1524
موسوی، ن.، و محمدی، م. (۱۴۰۲). ارائۀ مدل پیش‌بینی‌کننده ترجیحات نمای مسکونی با بهره‌گیری از یادگیری ماشین؛ بررسی موردی: شهر تهران. نامه معماری و شهرسازی، ۱۶(۴۱)، ۲۳–۴۴. https://doi.org/10.30480/aup.2023.3964.1870
مولائی، ا.، و اکبری‌ریابی، م. (۱۴۰۲). آسیب‌شناسی قواعد و رویه‌های منظر و نماهای شهری از منظر فقه شیعه. فصلنامه برنامه‌ریزی توسعۀ شهری و منطقه‌ای، ۸(۲۴)، ۱۸۱–۲۱۵. https://doi.org/10.22054/urdp.2023.69365.1468
مومنی، ک.، عطاریان، ک.، و محبیان، م. (۲۰۲۰). بازشناسی هویتِ فرهنگ اسلامی در معماری نماهای ورودی (مطالعه‌موردی: خانه‌های بافت قدیم دزفول). نشریه علمی اندیشه معماری، ۴(۷)، ۱۴–۲۸. https://doi.org/10.30479/at.2020.11193.1263
نصر، ط.، یارمحمودی، ز.، و احمدی، س. (۱۳۹۹). تأثیر هندسۀ پوستۀ متحرک بر بهینه‌سازی مصرف انرژی با الهام از الگوریتمِ حرکتیِ گیاه «قِهر و آشتی». نقش جهان – مطالعات نظری و فناوری‌های نوین معماری و شهرسازی، ۱۰(۳)، ۲۱۹–۲۳۰. https://bsnt.modares.ac.ir/article_892.html
نظری، ا.، و ترابی، م. (۱۴۰۱). شناسایی عوامل مؤثر بر کیفیت طراحی نمای ساختمان‌ها و اولویت‌بندی آن‌ها؛ با رویکرد فازی. معماری و شهرسازی ایران، ۱۳(۲)، ۲۸۱–۲۹۵. https://doi.org/10.30475/isau.2022.235394.1436
وحدت‌طلب، م.، یاران، ع.، و محمدی‌خوش‌بین، ح. (۱۳۹۹). ارزیابی ترجیحات بصری در نماهای مسکونی؛ مورد مطالعاتی: دوازده خانۀ تاریخی تبریز. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۳(۳۲)، ۱۷۵–۱۸۷. https://doi.org/10.22034/aaud.2019.150473.1692
یارمحمد، ف.، مهدیزاده‌سراج، ف.، و نوری، س. (۱۴۰۲). ارزیابی جانمایی مناسب پنل‌های فتوولتائیک بر روی نمای مناطق شهری به‌منظور ارتقای بهره‌وری و کارایی. آمایش محیط، ۱۵(۵۸)، ۱–۲۴.
یارمحمودی، ز.، نصر، ط.، و مضطرزاده، ح. (۱۴۰۳). انطباق الگوریتمِ حرکتیِ منظر و نمای شهرها با الگوی رفتاری گل نیلوفر ارغوانی در راستای توسعۀ پایدار شهری. برنامه‌ریزی و توسعه محیط شهری، ۴(۱۳)، ۵۳–۶۶.
یوسفی‌بجارسری، غ.، خاتمی، س. م.، و صفوی، س. ع. (۱۴۰۱). تبیین جایگاه عوامل انسانی و سازمان‌های مداخله‌گر در فرایند شکل‌گیری نماهای شهری تهران. فصلنامه پژوهش‌های فضا و مکان در شهر، ۶(۲۳)، ۵–۲۴. https://doi.org/10.22034/jspr.2022.702058