نشریه علمی شهر ایمن

نشریه علمی شهر ایمن

مدیریت‌شهری و ارتقای فضاهای عمومی؛ چارچوبی برای توسعۀ فراگیر و پایدار در کلان‌شهرهای ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری طراحی شهری، گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.
3 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاداسلامی، ایلخچی، ایران.
4 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
چکیده
مدیریت‌شهری مؤثر، به‌عنوان بستر اصلی توسعۀ پایدار، نقشی حیاتی در شکل‌دهی به فضاهای عمومی و ارتقای کیفیت زندگی در جوامع شهری ایفاء می‌کند. به‌طورخاص، مدیریت‌شهری به‌مثابۀ یکی‌از پارامترهای کلیدی در توسعۀ فراگیر و پایدار کلان‌شهرهای ایران، نقشی اساسی در ارتقای کیفیت و دسترسی به فضاهای عمومی ایفاء می‌کند. این پژوهش باهدف تدوین چارچوبی برای توسعۀ پایدار و بهره‌وری فضاهای عمومی، بر تحلیل تأثیر سه پارامتر اصلی شامل «دسترسی عادلانه به فضاهای عمومی»، «کیفیت طراحی فضاها»، و «پایداری محیطی»، متمرکز شده است. متدولوژی موردتبیین در قالب ترکیبی بوده و شامل دو قسمت است: در بخش کیفی، داده‌ها ازطریق تحلیل اسناد، مطالعات موردی و مصاحبه‌های عمیق با 21متخصص خبره در حوزۀ مدیریت‌شهری و برنامه‌ریزی گردآوری شد. و در بخش کمی، اطلاعات با توزیع پرسش‌نامه میان 384شهروند، مدیر و کارشناس شهری جمع‌آوری و با نرم‌افزار-(Spss)، و سپس باتمرکزبر روش‌ آماری (t-test)، تجزیه‌وتحلیل گردید. نتایج نشان می‌دهد که طراحی و مدیریت اثربخش فضاهای عمومی، باتأکیدبر اصول عدالت فضایی، ارتقای کیفیت محیطی و پایداری، تأثیر چشمگیری بر بهبود کیفیت زندگی شهری و افزایش تاب‌آوری کلان‌شهرها دارد. این مطالعه چارچوبی عملی برای سیاست‌گذاران و مدیران شهری ارائه می‌دهد تا ازطریق بهبود بهره‌وری فضاهای عمومی و تقویت هم‌افزایی نهادی، توسعۀ فراگیر و پایدار در کلان‌شهرهای ایران محقق شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Urban Management And Enhancement Of Public Spaces: A Framework For Inclusive And Sustainable Development In Iranian Metropolises

نویسندگان English

Fozieh Khayat Kalibar 1
Arash Saghafi Asl 2
Masoud Haqlesan 3
Hasan Sattari Sarbangholi 4
1 PhD Candidate in Urban Design, Department of Urban Planning, Ta.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran
2 Associate Professor, Department of Architecture and Urban Planning, Ta.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Architecture and Urban Planning, Ilk.C., Islamic Azad University, Ilkhchi, Iran.
4 Associate Professor, Department of Architecture and Urban Planning, Ta.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
چکیده English

Abstract
The effective urban management, as the main foundation for sustainable development, plays a crucial role in shaping public spaces and enhancing the quality of life in urban communities. Specifically, urban management, as one of the key parameters in the inclusive and sustainable development of Iranian metropolises, plays a fundamental role in improving the quality and accessibility of public spaces. This research aims to develop a framework for the sustainable development and optimization of public spaces, focusing on analyzing the impact of three main parameters: "equitable access to public spaces," "quality of space design," and "environmental sustainability." The methodology used is a mixed-method approach, consisting of two parts: In the qualitative section, data were collected through document analysis, case studies, and in-depth interviews with 21 experts in urban management and planning. In the quantitative section, information was gathered by distributing questionnaires among 384 citizens, urban managers, and experts, and analyzed using SPSS software, with a focus on the statistical method (t-test). The results show that effective design and management of public spaces, emphasizing the principles of spatial justice, environmental quality improvement, and sustainability, have a significant impact on enhancing urban quality of life and increasing the resilience of metropolises. This study provides a practical framework for policymakers and urban managers to achieve inclusive and sustainable development in Iranian metropolises through improving the productivity of public spaces and strengthening institutional synergy.

کلیدواژه‌ها English

Urban Management
Sustainable Development
Public Spaces
Quality Of life
Metropolises Of Iran
1.      توپچی خسروشاهی، مسعود. ثقفی‌اصل، آرش. ستارزاده، داریوش. ستاری ساربانقلی، حسن. 1400. ارزیابی تحقق‌پذیری شاخص‌های کیفیت فضاهای عمومی شهری برمبنای دیدگاه کرمونا (مطالعه‌موردی: شهر تبریز)، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-جغرافیا و توسعۀ فضای شهری، دورۀ 8، شمارۀ 2؛ (پیاپی 15)، 196-179.
2.    حبیبی، امین. نیک‌کار، محمد. آبادی، محمدعلی. اسکندرپور، صدیقه. 1403. نگرش پایدار از نتیجه بر رویه؛ تجربۀ طراحی فضاهای شهری براساس مشارکت اجتماعی در شیراز، نشریۀ علمی‌پژوهشی-باغ‌نظر، دورۀ 21، شمارۀ 134، 36-21. 
3.    حبیبی، داود. 1401. تبیین کارایی و نقش عملکرد مدیریت‌شهری بر مؤلفه‌های امنیت اجتماعی و پیشگیری از جرم در شهرها، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-مطالعات توسعۀ پایدار شهری و منطقه‌ای، دورۀ 3، شمارۀ 3؛ (پیاپی 9)، 47-34.
4.     حسینی نصرآبادی، نرجس‌سادات. 1400. نقش شهرهای جهانی در نظام جهانی باتأکیدبر اندیشۀ جان رنهشورت و پیتر تیلور، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دورۀ 53، شمارۀ 4، 1312-1293. 
5.    دبدبه، محمد. حقیقت‌پرست، علی. 1403. راهبردهای مؤثر در مرمت‌شهری؛ به‌منظور حفظ هویت‌فرهنگی در مناطق تاریخی شهری، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-طراحی و برنامه‌ریزی در معماری و شهرسازی، دورۀ 2، شمارۀ 1، 15-1.
6.    دواتگر خرسند، المیرا. رحیمی، اکبر. 1403. بررسی کیفیت فضاهای عمومی محلات مسکونی شهر تبریز از دیدگاه ساکنین بااستفاده‌از تحلیل لکه‌های داغ و شاخص موران، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-فضای شهری و حیات اجتماعی، دورۀ 3، شمارۀ 9، 61-47.
7.    رحیم‌زاد مدنی، کاوه. رفیعیان، مجتبی. داداش‌پور، هاشم. 1400. تحلیل فضایی دسترسی‌پذیری گروه‌های آسیب‌پذیر به خدمات عمومی با رویکرد شهر فراگیر (مطالعۀ موردی: کلان‌شهر تهران)، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، دورۀ 9، شمارۀ 1، 117-93.
8.    رضاپور، ولی. موسوی، میرسعید. هادیلی، بهمن. 1400. مطالعۀ چالش‌های برنامه‌ریزی فضایی کلان شهرهای ایران با محوریت نظام اقتصادی نوین (نمونه‌موردی کلان‌شهر تبریز)، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-جغرافیا و برنامه‌ریزی، دورۀ 25، شمارۀ 76، 127-113. 
9.    روستایی، شهریور. بابایی، فاطمه. 1401. تحلیل فضایی نابرابری اجتماعی-اقتصادی در مناطق شهری (مطالعه‌موردی: کلان‌شهر تبریز)، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-توسعۀ پایدار محیط جغرافیایی، دورۀ 4، شمارۀ 6، 78-64. 
10.   زیاری، کرامت‌الله. یداله‌نیا، هاجر. یداله‌نیا، حسین. 1399. تحلیل عملکرد مدیریت‌شهری باتأکیدبر شاخص‌های حکمروایی خوب ازمنظر شهروندان (موردمطالعه: شهر ساری)، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، دورۀ 11، شمارۀ 40، 16-1. 
11.    زیاری، کرامت‌الله. یولیه‌سن‌ونسان، نوریکا. 1403. بازخوانی چالش‌های ناپایداری در برنامه‌ریزی شهری کلانشهر تهران از دیدگاه واقعی، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-نقش جهان (مطالعات‌نظری و فناوری‌های نوین معماری و شهرسازی)، دورۀ 14، شمارۀ 3، 124-105. 
1.      ژیانپور، مهدی. خادم الفقرائی، مهوش. ناجی اصفهانی، زهرا. جلالی، مینا. 1402. کیفیت زندگی شهری در شهر اصفهان: اولویت‌ها و مضامین برسازنده، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی- جامعه‌شناسی کاربردی، دورۀ 34، شمارۀ 2؛ (پیاپی 90)، 44-27.
2.    سوکی، بهزاد. نجف‌بیگی، رضا. دانشفرد، کرم‌الله. 1402. شناسایی آسیب‌های زیربنایی نظام برنامه‌ریزی استراتژیک در حکومت‌های محلی، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-مجلس و راهبرد، دورۀ 30، شمارۀ 116، 302-261. 
3.    صفری، کرم. عبداله‌زاده طرف، اکبر. جعفری، مجتبی. 1402. ارزیابی عدالت‌فضایی در اسناد توسعۀ شهری و آثار توزیعی آن، مورد مطالعاتی: شهر ارومیه، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، دورۀ 16، شمارۀ 44، 162-143. 
4.     طالب‌پور، اکبر. مجاهددینی، مرجان. 1398. «نقش مدیریت یکپارچه شهری در بهبود مدیریت بحران و افزایش کیفیت خدمات عمومی به شهروندان (مطالعۀ موردی: استان تهران)»، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-مطالعات توسعۀ اجتماعی-فرهنگی، دورۀ ۷، شمارۀ 4، 92-67.
کریم‌زاده، حسین. خالقی، عقیل. ولائی، محمد. 1398. آسیب‌شناسی اجتماعی حاشیه‌نشینی کلانشهر تبریز با رویکرد توانمندسازی، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی-توسعۀ فضاهای پیراشهری، دورۀ 1، شمارۀ 2، 34-15.