نشریه علمی شهر ایمن

نشریه علمی شهر ایمن

ارزیابی نقش عوامل فضایی فقر شهری و پهنه‌بندی در راستای اقدامات پدافند غیر‌عامل (نمونه‌ی مورد مطالعه‌ی کلان‌شهر تهران)

نویسندگان
1 جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اسلامشهر، اسلامشهر، ایران
2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر، ، ایران
چکیده
ایران ازجمله کشورهای درحال‌توسعه است که در دهه­های گذشته با افزایش نرخ شهرنشینی و گسترش فقر شهری، نواحی فقیر شهری در آن افزایش یافته است؛ به‌طوری‌که درحال حاضر برنامه‌ریزی برای اسکان کم‌درآمدها و سامان‌دهی محله­های فرودست شهری، به‌ویژه درکلان‌شهرها و مناطق پیرامون آن­ها، از مسائل مهم توسعۀ شهری در کشور است. هدف این پژوهش بررسی عوامل فضایی و تأثیر آن بر پهنه‌بندی کاربردی برای پدافند غیر‌عامل در مناطق کلان‌شهر تهران است. پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش، جزء پژوهش­های توصیفی-تحلیلی است. در این پژوهش، مطلوبیت فقر شهری در قالب دو شاخص فقر کالبدی و فقر پدافند غیر‌عامل، با استفاده از آزمون‌T‌تک‌نمونه‌ای بررسی شده است. الویت‌بندی شاخص­های پژوهش با استفاده از مدل تصمیم‌گیری شبکه‌ای‌ANP‌انجام شده است. برای نمایش و ارزیابی فضایی فقر شهری در سطح مناطق نیز از نرم‌افزار‌‌ARC GISاستفاده شده است. نتیجه‌ی نهایی حاکی از آن است که وضعیت شاخص فقر کالبدی و فقر پدافند غیر‌عامل در مقایسه با متوسط جامعه وضعیت نامطلوبی دارد و ازنظر شاخص فضایی فقر که بیش‌ترین امتیاز را در مقایسات زوجی معیارها نیز به‌دست آورده بود، منطقه‌ی‌1‌شهرداری شهر تهران (بالاترین رتبه) و پس از آن منطقه‌ی‌2‌و منطقه‌ی‌3 قرار می گیرند. مناطق ضعیف از نظر فقر پدافندی نیز به ترتیب مناطق‌18‌(پایین‌ترین رتبه)، 17‌و 19‌می­باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Evaluating the role of spatial factors of urban poverty and zoning in line with passive defense measures (the studied sample of Tehran metropolis)

نویسندگان English

Javad Vakili 1
Azadeh Arbabi Sabzevari 2
1 PhD student of geography and urban planning, Islamic Azad University, Islamshahr branch, Islamshahr, Iran.
2 Associate Professor of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Islamshahr Branch, Islamshahr, Iran. (Corresponding Author)
چکیده English

Iran is one of the developing countries in which the number of urban poor areas has increased
in the past decades with the increase in the rate of urbanization and the spread of urban
poverty. So that currently, planning for housing low-income people and organizing urban
slums, especially in big cities and their surrounding areas, is one of the important issues of
urban development in the country. The aim of this research is to investigate the spatial factors
and its effect on practical zoning for passive defense in the metropolitan areas of Tehran. In
terms of purpose, the present research is applied, and in terms of method, it is part of
descriptive-analytical research. In this research, the desirability of urban poverty in the form of
two indicators of physical poverty and passive defense poverty has been investigated using a
one-sample T-test. Prioritization of the research indicators has been done using the ANP
network decision-making model. ARC GIS software has also been used to display and spatially
evaluate urban poverty at the regional level. The final result indicates that the status of the
index of physical poverty and passive defense poverty is unfavorable compared to the average
of the society, and in terms of the spatial index of poverty, which had the highest score in the
paired comparisons of the criteria, the 1st district of Tehran Municipality (the highest rank)
and so on They are located in the 2nd and 3rd regions. The weak areas in terms of defense
poverty are 18 (the lowest rank), 17 and 19 respectively.

کلیدواژه‌ها English

Urban Poverty
Spatial Factors
Passive Defense
ANP Analysis
Tehran Metropolis
:
]1[ اسدزاده، نادر و آرش جوانمرد و مریم کرمی. )1311(، دو سناریوی قابل تأمل در خصوص جنبههای احتمالی تهدید در امنیت
غذایی کشور و راهکاری موجود برای پدافند غیرعامل، همایش ملی الکترونیکی پدافند غیرعامل در بخش کشاورزی.
]2[ اسکندری، حمید. )1310(، کتاب آشنایی مقدماتی با پدافند غیرعامل، چاپ اول، بوستان حمید.
]3[ بهرامی، رحمتالله. )1311(، تحلیلی بر فقر شهری در شهرهای استان کردستان، فصلنامه ی علمی پژوهشی پژوهشهای
بوم شناسی شهری، سال نهم، بهار و تابستان 1311 شمارهی 1 )پیاپی 11(
]۴[ پورترکارونی، محمد، و محمود شارعپور. فقر شهری در ایران فراتحلیل و یک مرور نظام مند، فصلنامه ی مطالعات ساختار و
کارکرد شهری، دورهی ،1 شمارهی ،22 بهار .1311
]1[ حیدری سورشجانی، رسول، یونس غلامی و مهدی موسوی. )1312(، بررسی تأثیرات فقر شهری بر ساختار فضایی-کالبدی
بافت قدیمی شهرها )مطالعه ی موردی: محلات سلطان میراحمد و درب اصفهان شهر کاشان(، فصلنامه ی جغرافیای اجتماعی
شهری، پاییز و زمستان ،1312 دورهی ،۴ شمارهی 2 )پیاپی 11(، صص ۴1 - 21 .
]2[ راغفـر، حسـین. )1311(، فقـر و سـاختار قـدرت در ایـران، فصلنامـهی رفـاه اجتماعـی، سـال چهارم، شـمارهی.11
]1[ رضایی، محمدرضا، مهدی علیان و امیررضا خاوریان. )1312(، شناسایی و ارزیابی گسترههای فضایی فقر شهری در شهر یزد،
فصلنامه ی پژوهشهای جغرافیای انسانی، دورهی ،۴2 پاییز ،1313 شماره ی 3 )پیاپی 11(.
]1[ سیلمانیمقدم، هادی و رحمان زندی و ابراهیم اکبری. )1311(، پهنه بندی و تحلیل فضایی فقر شهری با استفاده از تحلیلهای
مکانی، )مورد مطالعه: شهر مشهد(، فصلنامهی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، بهار ،1311 شماره ی ،12 جلد .2
]1[ طالبی، حمید. )1311(، الگوی بهینه ی کاهش فقر روستایی با تأکید بر های جغرافیایی بنیان مطالعه موردی: بخش خلجستان
شهرستان قم، پایاننامهی دانشکده ی علوم، کارشناسی ارشد گروه جغرافیا، انسانی، دانشگاه تهران.
]10[ طرح جامع تفصیلی شهر تهران، شهرداری تهران مصوب سال .1311
]11[ غضنفریاقدم، کمال و زهرا میلا علمی. )1311(، عوامل مؤثر بر شکلگیری طبقات فقیر در ایران )رویکرد دادههای
شبهتابلویی(، سیاستگذاری اقتصادی، بهار و تابستان ،1311 شمارهی 21 علمی-پژوهشی 29) ISC/ ، صص 21 – 13
]12[ فکوهی، ناصرمحمودی، وحید و صمیمیفر. )1311( انسانشناسی شهری، فصلنامه ی رفاه اجتماعی، تهران، شماره 11 صص
.32- 1
]13[ قدیری، محمود و حسن حکمتنیا و لیلا الهیاری بیاتیانی. )1311(، بررسی پایداری محیط کالبدی در محله های فقیرنشین با
تأکید بر سرمایهی اجتماعی )نمونهی موردی: زمزم شهر تهران(. فصلنامهی علمی و پژوهشی پژوهش و برنامهریزی شهری پاییز
،1311 شمارهی .31
]1۴[ نیکپور، عامر، صدیقه لطفی و میلاد حسنعلیزاده. )1311(، تحلیل فضایی فقر شهری با روش تحلیل عاملی، )نمونه ی مطالعه:
قائمشهر(، فصلنامه ی برنامه ریزی فضایی، سال نهم، بهار ،1311 شمارهی 1 )پیاپی 32(