نشریه علمی شهر ایمن

نشریه علمی شهر ایمن

ابعاد ، عوامل و فرایندهای موثر بر وقوع سیلاب در شهر ایلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد جغرافیا دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران
2 دانشیار دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران ایران
3 پژوهشگر دروه دکترا، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
چکیده
موقعیت جغرافیایى شهرهاى ایران بیانگر این امر است که با توجه به قرارگیرى شهرها در مسیر حوضه هاى آبریز مختلف ضرورت پیش بینى هاى لازم براى سیلابها و مدیریت آن احساس مى شود و مى بایست شهرسازان ، برنامه ریزان شهرى و مدیریت شهری، زمین شناسان و جغرافیدانان به بررسى دقیق علل و عوامل ایجاد این بلایاى طبیعى در مناطق شهرى بپردازند. مقاله حاضر که از نوع کاربردی و روش بررسی آن توصیفی – تحلیلی و پیمایشی است به بررسی علل و عوامل موثر در وقوع سیلاب شهر ایلام با استفاده از نرم افزار ایکسپرت چویس پرداخته است. با توجه به شاخص های منتخب(مدیریتی،طبیعی ،کالبدی،اقتصادی و اجتماعی فرهنگی)؛در بین ابعاد اصلی، شاخصهای گروه مدیریتی با وزن 0.343 از نظر صاحبنظران بیشترین اهمیت را داشته است و پس از آن شاخصهای طبیعی و کالبدی در رتبه دوم و سوم درجه اهمیت وزنی قرار دارد. همچنین پرسش شوندگان برای شاخصهای اقتصادی و اجتماعی- فرهنگی به ترتیب با اهمیت وزنی 0.162 و0.134 کمترین تاثیر گذاری را قائل شده اند.براساس تحلیل داده های به دست آمده در بین شاخصهای ابعاد مدیریتی ، بیشترین اهمیت برای تخصص گرایی با ضریب اهمیت 0.113 و پس از آن مدیریت واحد شهری با ضریب 0.111 دارای بیشترین اهمیت بوده است. نظام مدون مدیریت بحران نیز با ضریب اهمیت0.091 در رتبه سوم این دسته از شاخصها قرار دارد. در انتها نیز شاخص مستند سازی با ضریب اهمیت 0.06 کمترین اهمیت را از نظر کارشناسان داشته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Dimensions, Factors and Processes Affecting the Occurrence of Floods in Ilam City

نویسندگان English

Keramatollah Ziari 1
Seyyed. Abas. Rajayee 2
Rasool Darabkhani 3
1 Professor, Unicersity of Tehran, Iran
2 Assoviate Professor, Unicersity of Tehran, Iran
3 Inspection Organization of Iran, Tehran, Iran
چکیده English

Ilam is located through mountains; therefore, every heavy rain develops a flooding in the city. For
example, in October 29, 2015, a 189 millimeter raining created a disaster leaving more than 17 million
dollars financial loss and 7 casualties. Thisresearch aimed to determine the aspects, factors and processes
affecting the Ilam’s flooding. Thisis an applied research with descriptive–analytical and survey approach.
A library and reference method used to collect data and apprehend the conditions. Another part of the
research utilized a field approach to collect questionnaire prepared with AHP method, which gave out to
30 professionals. Delphi technique was used for distribution among the sample size. The AHP method
used again to find out the aim of the paper. The method entailed aspects (natural, somatic, economic,
management,social - cultural), variables weighted according to expert’s opinions. Also, the importance of
variables asked from professionals through a questionnaire. The attempt to analyze the data, aspects and
indicators compared two by two using Expert Choice software. Among the selected indicators (natural,
somatic, economic, management, social - cultural), the class of management indicators deemed most
important by professionals (weight of 0.343). Natural and somatic indicators rated second and third. The
experts weighed the economic and social – cultural indicators 0.134 and 0.162 respectively putting them
in the fourth and fifth rate with least importance on flooding. Therefore, all the selected aspects and
indicators were effective on Ilam’s flooding and their impacts degree determined. 

کلیدواژه‌ها English

Flood
Urban flooding
Crisis management
Ilam
[1] آزاده، سید رضا و زارع، ملیحه (1395). تحلیل توانها و محدودیتهای محیطی با تحلیلی بر لـرزهخیـزی و نحـوه اسـتقرار
مراکز جمعیتی استان زنجان. مطالعات برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، سال یازدهم، شماره ،35 صص -141 .131
[2] انصاری لاری، احمد، نجفی، اسماعیل و نوربخش، فاطمـه (1390). قابلیـتهـا و محـدودیت ژئومورفولـوژیکی شـهر ایـلام،
فصلنامه آمایش محیط ملایر، شماره ،15 صص .1-16
[3] ایدی، ضیاءالدین و همکاران (1395). دلایل تشـدید خسـارات سـیلاب 94 ایـلام، چهـارمین کنفـرانس جـامع مـدیریت و
مهندسی سیلاب، وزارت نیرو.
[4] باقلانی، میلاد (1396). ارزیابی عوامل مؤثر بر وقوع سیلاب شهری بهمنظـور ارائـه بهتـرین راهکارهـای مـدیریتی (مطالعـه
موردی حوزه آبخیز شهر ایلام)، پایاننامه کارشناسی ارشد در رشته مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام.
[5] بهنیافر، ابوالفضل؛ قنبرزاده، هادی؛ پاد، سکینه و اسدی، مجتبی (1395). پهنهبندی مناطق حساس ریسک سـیلگیـری بـا
استفاده از مدل تحلیل سلسلهمراتبی AHP با تأکید بر ژئومورفولوژی شهری، مطالعه موردی: آبخیز شهر شاندیز. چهـارمین
کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم جغرافیا و برنامهریزی، معماری و شهرسازی.
[6] جمعیت هلالاحمر استان ایلام؛ گزارش تفصیلی سیل ایلام، .1394
[7] حسنی، نعمت (1395). مقدمهای بر تدوین برنامه عملیاتی مدیریت بحران سیل، نشریهی طرح تهیـه ضـوابط و معیارهـای
فنی صنعت آب کشور، -160ن، وزارت نیرو.
[8] دارابخانی، رسول (1400). ارائه الگوی مناسب مدیریت بحران سیلاب شهری (مطالعه موردی: شهر ایلام)، رسـاله دکتـری
جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه تهران، پردیس بینالملل کیش.
[9] دفتر مطالعات و برنامهریزی شهر تهران، مجموعه مقالات اولین کنفرانس بینالمللی بلایای طبیعی در مناطق شهری، بخش
دوم تهران،1371، ص .401
[10] طبیبی، فریال (1384). تحلیل توان سیلخیزی با تأکید بر ویژگیهای زمینریختشناسانه با استفاده از GIS و مـدلهـای
مفهومی، مطالعه موردی: حوضه آبخیز ششتمد. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم سبزوار.
[11] عاطفی، آرش (1397). کاهش خطرپذیری شهر از بلایای طبیعی (سیل) از طریق برنامهریزی شهری و مطالعه موردی شـهر
رویان، کنفرانس عمران معماری و شهرسازی کشورهای جهان سوم، ایران، تبریز، .2018
[12] علیشانی، عظیم و کریمی، بیراز (1396). تحلیل استراتژیهای توسعه شهر ایلام با استفاده از مدل AHP - فصلنامه علمی-
پژوهشی پژوهش و برنامهریزی شهری، دوره ،8 شماره ،28 صفحه .171
[13] غضنفرپور، حسین (1398). سنجش واکنش مدیران شهری در رویارویی با مخاطره طبیعـی سـیل بـا تأکیـد بـر تـابآوری
(مطالعه موردی شهر جیرفت)، مجله جغرافیا و پایداری محیط، شماره ،30 صفحات 127-107
[14] قنبری، یوسف و زهرا فتاحی (1391). بررسی جاذبههای گردشگری بالقوه اکوتوریسم و توریسـتی اسـتان ایـلام، نخسـتینهمایش ملی گردشگری و طبیعتگردی ایرانزمین، .1391
[15] کیت اسمیت (1394). مخاطرات محیطی، ترجمه ابراهیم مقیمی، انتشارت سمت، ص .78
[16] میرجلیلی، سید ابولحسن (1394). تدوین سامانه هماهنگی بین سازمانی در مدیریت بحران سیلاب (مطالعه مـوردی شـهر
بیرجند)، دانشکده محیطزیست، دانشگاه تهران، پایاننامه کارشناسی ارشد.
[17] مهندسین مشاور شرق ایند (1398). طرح آمایش سرزمین استان ایلام، سازمان برنامهوبودجه کشور.
[18] مهندسین مشاور باران نمود پارس (1395). مطالعات سیلاب شهر ایلام.
[19] نوجوان، مهدی؛ صالحی، اسماعیل؛ امیدوار، بابک؛ فریادی، شهرزاد (1395). تحلیل رویکرد نظری مدیریت سوانح طبیعی در
ایران با استفاده از مفهوم فراتحلیل، فصلنامه علوم و تکنولوژی محیطزیست، .1-15
[20] نسریننژاد، نعمتاله؛ رنگزن، کاظم؛ کلانتری، نصراله و صابری، عظیم (1393). پهنهبندی پتانسیل سیلخیـزی حـوزه آبریـز
باغان با استفاده از روش تحلیل سلسلهمراتبی فـازی (FAHP(.) مجلـه سـنجش از دور و سـامانه اطلاعـات جغرافیـایی در
مناطق طبیعی)، سال پنجم، شماره چهارم، صص -33 .15
[21] یاوری، مرتضی (1396). مدیریت بحران در شهر شیراز با تأکید بر سیلابهای شهری، دومین کنفرانس بینالمللی مهندسی
عمران معماری و مدیریت بحران.