نشریه علمی شهر ایمن

نشریه علمی شهر ایمن

ارزیابی عوامل اثرگذار بر رقابت‌پذیری صنعت گردشگری در فرآیند توسعه منطقه‌ای (نمونه موردی: شهرستان مرند)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
3 استادیار گروه شهرسازی و معماری، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران
چکیده
رقابت‌پذیری، اتخاذ سیاست ها برای تقویت توسعه منطقه ای با مفروض‌داشتن نوعی از رقابت بین مناطق، بر سر جذب سرمایه های مادی و انسانی مؤثر به منظور نیل به تعالی و پیشرفت در گردشگری است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی ـ‌ تحلیلی و علی ـ مقایسه‌ای است. نتایج آزمون تی نشان می‌دهد که بالاترین میانگین هریک از ابعاد اثرگذار بر رقابت‌پذیری گردشگری شهرستان مرند به‌ترتیب شامل کالبدی و زیرساختی (3.48)، اقتصادی (3.47)، اجتماعی ـ فرهنگی (3.39)، بوم‌شناختی و طبیعی (3.25) و تجاری و سیاسی (3.00) می‏باشد. در بین عوامل، کیفیت نظام‌های کسب و کار گردشگری در بعد اقتصادی دارای بالاترین ارزش بوده است. همبستگی بین ابعاد با میزان اثرات گردشگری، ابعاد اقتصادی، تجاری و سیاسی بیشترین همبستگی را با عامل گردشگری رقابتی نشان می‌دهد. بررسی اثرات گردشگری رقابتی بر ابعاد توسعه در آزمون رگرسیون خطی چندگانه نشان می‌دهد که رابطه‌ی محکمی بین اثرات گردشگری رقابتی و و شاخص‌های اثرگذار موجود وجود دارد (R=0.99) . درمجموع ساختارهای 5‌گانه توانستند 0.71 درصد از تغییر واریانس در گردشگری رقابتی را پیش‌بینی کنند ((F(9,74)= 41.22 p<0.05 . به‌جز بعد کالبدی و زیرساختی (1.125) که رابطه معنادار مثبتی با گردشگری رقابتی داشت،‌ چهار شاخص اقتصادی (0.041-‌‌‌)، اجتماعی ـ‌ فرهنگی (0.054-)، تجاری و سیاسی (0.060-) و بوم‌‌شناختی و طبیعی (0.025-) فاقد این وضعیت بودند. بر مبنای 3192 ارزش محاسبه شده در ماتریس اولیه اثرات متقاطع، مزیت‌گرایی هوشمند به عنوان تأثیرگذارترین و بهره‌وری بخش گردشگری به‌عنوان تأثیرپذیرترین پیشران‌ها شناسایی شدند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Evaluation of the Affecting Factors On Tourism Industry Competitiveness in the Process of ‎Regional Development(Case Study: MarandCounty)‎

چکیده English

Competitiveness is the adoption of policies to strengthen regional development by assuming some kind of competition between regions, on the attraction of material and human capital, effective in striving in order to achieve excellence and progress in tourism. The current research is applied in terms of purpose and in terms of descriptive-analytical and causal-comparative method. The results of the t-test show that the highest average of each of the dimensions affecting the competitiveness of tourism in Marand, respectively, includes physical and infrastructure (3.48), economic (3.47), socio-cultural (3.39), ecological and natural (3.25), and commercial and political (3.00). ) is Among the factors, the quality of tourism business systems has the highest value in the economic dimension. Correlation between the dimensions with the amount of tourism effects, economic, commercial and political dimensions show the highest correlation with the factor of competitive tourism. Examining the effects of competitive tourism on development dimensions in the multiple linear regression test shows that there is a strong relationship between the effects of competitive tourism and existing effective indicators (R=0.99). In total, the 5 structures were able to predict 0.71% of the variance change in competitive tourism (F(9,74)=41.22 p<0.05). Except for the physical and infrastructure dimension (1.125) which had a significant positive relationship with competitive tourism, four economic indicators (-0.041), socio-cultural (-0.054), commercial and political (-0.060) and ecological and natural (-0.025) did not have this situation. Based on 3192 values calculated in the primary matrix of cross effects, intelligent advantage as The most effective and efficient tourism sector were identified as the most effective drivers.

کلیدواژه‌ها English

Competitiveness
Regional Development
Tourism
Smart Advantage
Marand County.‎
حافظ رضازاده، معصومه؛ میر، مهیار و شهرکی، داود (1400). ارزیابی و اهمیت سنجی شاخصهای توسعه میان افزا در مناطق شهری (مطالعه موردی: شهر زاهدان). فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 11 (3)، 553-568.
حبیبی، فاتح؛ محمودی، حسنا (1398). ارزیابی و اولویت‏بندی شاخص‏های توسعه گردشگری با استفاده از مدل TOPSIS مطالعه موردی: شهرستان‏های استان کردستان، جغرافیا و توسعه، 17 (57)، 176-155.
حاتمی‌نژاد، حسین؛ پور حسین، حمید؛ محمد پور، صابر و منوچهری میاندوآب، ایوب (1390). تحلیل عملکرد فضایی شهر میانی مرند در سطح شهرستان مرند. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 43 (4)، 23-44.
دلشاد، علی (1400). تحلیل رقابت‌پذیری مقصدهای گردشگری شهری در ایران. نشریه گردشگری شهری، 8 (1)، 143-161.
رضایی بزنجانی، رضا؛ اذانی، مهری؛ صابری، حمید و مومنی، مهدی (1398). برنامه‌ریزی راهبردی مناطق شهری کرمان بر اساس رشد هوشمند شهری. فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 10 (1-1)، 157-179.
سعیدپور، سعید؛ سفیدی، آذر؛ تیزرو، علی و احمدی کهنعلی، رضا (1399). تدوین استراتژی‌های بخش گردشگری با رویکرد برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریو، برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 9 (33)، 191-207.
شریف‌زادگان، محمدحسین و ندایی طوسی، سحر (1394). چارچوب توسعه‌ فضایی رقابت‌پذیری منطقه‌ای در ایران، موردپژوهی: استان‌های 30‌گانه. نشریه هنرهای زیبا ـ معماری و شهرسازی، 20 (3)،5-20.
علی‌اکبری، اسماعیل؛ مرصوصی، نفیسه و جلال‌آبادی، لیلا (1399). تدوین سناریوهای مؤثر بر آینده گردشگری پایدار شهرکرمان با رویکرد آینده‌پژوهی، مطالعات مدیریت گردشگری،‌ 15‌ (50)، 35-60.
قاسمی، ثنا و حسن‌آبادی، داود (1397). بررسی قابلیت‌های پیشرفت و توسعه گردشگری بجنورد با استفاده از برنامه‌ریزی راهبری، فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 9 (1)، 575-597.
قصابی، حسن؛ آذر؛ علی و پناهی، علی (1399). شناسایی پیشران‌های تأثیرگذار بر توسعه‌ گردشگری در مناطق آزاد تجاری (مطالعه موردی: منطقه آزاد ارس). برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 9 (32)، 161-177.
قهرمانی فرد، حسین؛ حسین‌زاده دلیر، کریم و موسوی، میرسعید (1400). شناخت و ارزیابی پیشران‌های حیاتی مؤثر بر آینده توسعه گردشگری مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز. نشریه گردشگری شهری، 8 (1)، 67-82.
کواکبی، محمد؛ حسین‌زاده‌ دلیر، کریم و آذر، علی (1400). ارزیابی عوامل مؤثر بر رونق اقتصادی مناطق مرزی با تأکید بر صنعت گردشگری مطالعه موردی: منطقه آزاد ماکو. پژوهش‌نامه مطالعات مرزی، 9 (3)، 78-100.
ماکوئی طلاتپه، منیژه؛ موسوی، میرنجف و جوان، خدیجه (1401). تحلیل و ارزیابی رقابت‌پذیری منطقه‌ای در برنامه‌ریزی توسعه گردشگری (مطالعه موردی: شهرستان جلفا). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 54 (3)، 1125-1142.
مرکز آماری ایران (1395) سرشماری عمومی نفوس و مسکن، نتایح تفصیلی سرشماری به تفکیک شهرستان.